Roxane's
boodschap

Focus op wie we zijn en wat we kunnen betekenen

Welkom! 

Ik nodig je graag uit op ontdekkingsreis door het jaarverslag van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland. Er valt namelijk van alles te beleven en te bekijken. Onze omgeving verandert razendsnel en de Bibliotheek gaat daarin mee. In 2017 zag je die veranderingen dan ook overal. Bijvoorbeeld in de vestigingen, waar onze nieuwe vestigingsmanagers in gesprek gaan met de buurt en met lokale organisaties om in te kunnen spelen op de wensen en behoeften van onze leden en gasten. Want hun wensen en behoeften zijn onze leidraad. Dat zie je terug in onze resultaten. Ons Taalhuis – voor mensen die de Nederlandse taal willen leren – heeft bijvoorbeeld ruim 30% meer bezoekers mogen ontvangen. Mensen weten de Bibliotheek als laagdrempelige plek meer dan ooit goed te vinden. 

Daar ben ik trots op!

 

Roxane van Acker

Directeur de Bibliotheek Zuid-Kennemerland

1.0 Inleiding

1.1

Het Nieuwe Hoofdstuk in 2017

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland is in 2017 volop aan de slag gegaan met haar vernieuwde missie en visie én Het Nieuwe Hoofdstuk, het beleidsplan van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland 2016-2020.

Lees
verder

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland is in 2017 volop aan de slag gegaan met haar vernieuwde missie en visie én Het Nieuwe Hoofdstuk, het beleidsplan van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland 2016-2020. De nieuwe managementstructuur, waarin faciliterend leiderschap centraal staat, en de komst van vestigingsmanagers voor de bibliotheekvestigingen, zijn daar onder meer het bewijs van. 2017 stond daarmee helemaal in het teken van het verstevigen van de basis, waarop we gestaag verder bouwen.

MISSIE:

‘Wij blinken uit in onze bijdrage aan de ontwikkeling van de inwoners van ons werkgebied zodat zij als nieuwsgierige en zelfbewuste burgers mee kunnen doen in de samenleving.’

Met Het Nieuwe Hoofdstuk – letterlijk – in de hand zijn we in gesprek gegaan: met leden en gasten, met scholen en maatschappelijke organisaties en met vertrouwde en nieuwe partners. Dit jaarverslag is daar het bewijs van. Het geeft handen en voeten aan de acht ambities die de Bibliotheek Zuid-Kennemerland in Het Nieuwe Hoofdstuk heeft geformuleerd. 

De Bibliotheek:

  1. ... werkt aan ontwikkeling
  2. ... biedt beleving
  3. wijst de weg naar informatie
  4. speelt een actieve regionale rol
  5. heeft een open blik voor innovatie
  6. heeft enthousiaste medewerkers
  7. biedt een inspirerende collectie
  8. optimaliseert haar organisatie

 

1.2

Vestigingen

In de 11 vestigingen van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland hebben we in 2017 maar liefst 959.480 bezoekers mogen ontvangen. Dat zijn er gemiddeld 2.628 per dag. Die mensen komen in de verschillende vestigingen om boeken te lenen, de krant te lezen, een workshop te volgen of een lezing bij te wonen.

Lees
verder

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland heeft 11 vestigingen in haar werkgebied. Nieuw in 2017 is dat deze vestigingen onder de hoede staan van een vestigingsmanager. Zij zijn hét aanspreekpunt voor leden, bezoekers en lokale samenwerkingspartners. En ze zijn vooral erg trots op ‘hun’ vestiging.

De vestigingsmanagers zijn er trots op dat ze zien & horen dat:

  • steeds meer bezoekers de Bibliotheek weten te vinden om rustig een krant of tijdschrift te lezen of er juist afspreken om bij te praten;
  • de Bibliotheek een fijne plek is: rustig, veilig, gezellig;
  • medewerkers behulpzaam en vriendelijk zijn;
  • veel verschillende groepen zich bij ons thuis voelen;
  • non-profitorganisaties, partijen in de wijk en commerciële partijen nieuwsgierig zijn naar kennismaking en naar samenwerking;
  • jonge mensen (hernieuwd) kennismaken met de Bibliotheek en er graag komen omdat je er zo fijn kunt studeren, alleen of juist in een groepje. Even weg van prikkels die afleiden. Met van alles voorhanden: wifi, oplaadpunten voor eigen apparaten, naslagwerken  zover het oog reikt, en andere scholieren en studenten voor hulp, overleg of gewoon een praatje.

Bijzonder in de Bibliotheek Bennebroek

Zomerlezen

Ook in de Bibliotheek Bennebroek is er enthousiast meegedaan aan Zomerlezen.

  • 41 kinderen, van wie: 
  • 21 kinderen 5 boeken lazen
  • 21 leeslampjes 

Het Zomerlezen viel in de smaak in Bennebroek. Het paspoort met stempel van de Bibliotheek gaf het een officieel tintje en op een flip-over die in de Bibliotheek stond, konden de kinderen aan vriendjes laten zien hoever ze waren. Ook een stimulans voor andere kinderen om óók mee te doen. De kinderen die alle boeken lazen, kregen een prijs: een leeslampje. Een hit! Voor sommige kinderen was het juist wat ze nodig hadden om alle vijf de boeken te lezen: dat je wéét wat je wint of dat je juist niet weet wat je wint.

‘De kinderen vertelden mij waar het verhaal over ging. Je zag het aan hun ogen dat ze het dan opnieuw beleefden! Zo leuk ook om te zien dat zich vaak een heel groepje mensen om de verteller heen verzamelde als het verhaal spannend verteld werd.’ – Linda Wennekers, Medewerker Publieksdiensten, de Bibliotheek Bennebroek

We vroegen de kinderen ook of ze het boek konden aanbevelen. Zo ja, dan mochten ze niet vertellen hoe het boek eindigde. We legden het boek dan in het zicht, zodat andere kinderen het ook konden gaan lezen.

Bijzonder in de Bibliotheek Bloemendaal

  • Bijeenkomst Statushouders en taalcoaches
  • Koffiebijeenkomsten
  • Lidewijde Paris

In maart en april speelde Ine van der Klei, lid van de Bibliotheek, een aantal donderdagmiddagen op de piano.

Bijeenkomst statushouders en taalcoaches

De Bibliotheek Bloemendaal heeft in april een bijeenkomst georganiseerd voor statushouders die in Bloemendaal gehuisvest zijn. Zij en hun taalcoaches kregen informatie over de Bibliotheek. Asielzoekers die als vluchteling worden erkend, krijgen de vluchtelingenstatus. Zij worden ook wel statushouders genoemd. Statushouders hebben een verblijfsvergunning en mogen een opleiding volgen en werken in Nederland.

Sterke koffie, sterke verhalen

In juli konden ouderen op twee zaterdagochtenden terecht in de Bibliotheek Bloemendaal voor een koffie-uurtje: ‘Koffie met verhalen’. Per keer werd een thema gekozen. Het doel van deze bijeenkomsten die in samenspraak met Welzijn Bloemendaal plaatsvonden, was om ouderen gezelligheid te bieden en zo iets te doen aan de eenzaamheid van ouderen in de buurt.

Lidewijde Paris, Hoe lees ik?

Op 9 september trok Lidewijde Paris veel belangstelling van leden en niet-leden. Ze vertelde naar aanleiding van haar boek Hoe lees ik? waar je op kunt letten bij het lezen van boeken, om er op die manier nog meer uit te halen. Een goed bezochte bijeenkomst!

Bijzonder in de Bibliotheek Haarlem Centrum

  • Activiteiten, zoals lezing Sonja Barend & Paul Witteman en Nederland Leest
  • Inloopspreekuren

#medewerkersvandebieb

Inge - Planner Publieksdiensten en medewerker Klantenservice

Alle ballen in de lucht houden. Dat is Inge op het lijf geschreven. Voor tien vestigingen van de Bibliotheek in de regio regelt ze dat alle balies bemenst zijn. Hoewel het soms best een uitdaging is, houdt ze ervan: iedere keer weer die puzzel maken. De puzzel is namelijk altijd anders! Alleen maar achter haar bureau zitten? Niks voor Inge. Ze staat ook iedere week ‘op de vloer’. Op die manier houdt ze feeling met de leden en bezoekers van de Bibliotheek. En of dat nog niet genoeg is, werkt ze ook mee op de Klantenservice. Daar beantwoordt ze vragen die per telefoon, mail of post binnenkomen. Al veertig jaar werkt Inge voor de Bibliotheek. Juist doordat er in die tijd zo veel veranderd is, blijft het werk altijd afwisselend. Het verschil maken de mensen: of het nu collega’s, leden of gasten zijn.

Bijzonder in de Bibliotheek Haarlem Noord

  • BuurtBLIK
  • Week van de Opvoeding
  • Nederland Leest

BuurtBLIK: eenzaamheid te lijf gaan

Gewapend met camera en microfoon gaan ouderen bij het pilotproject BuurtBLIK op onderzoek uit in Haarlem-Noord. De films die ze maken, worden vertoond tijdens bijeenkomsten en verspreid door diverse samenwerkingspartners. Doel van het project is om eenzaamheid te bestrijden bij mensen die thuis zitten en een drempel ervaren om contact te zoeken met anderen. De filmmakers weten hoe het is om eenzaam te zijn en hoe lastig het kan zijn om er in je eentje op uit te gaan. Het levert mooie en toepasselijke films op.

In de Bibliotheek Haarlem Noord staat sinds kort een zuil met een IPad waarop de films en meer info over het project te zien zijn. Benieuwd? Bekijk de films hier.

Week van de Opvoeding

In oktober bood de Bibliotheek Haarlem Noord in samenwerking met Haarlem Effect, de VoorleesExpress, Dock Haarlem, Sport Support en het Centrum voor Jeugd en Gezin ruimte aan ‘De Week van de Opvoeding’. Op de talloze activiteiten kwamen veel bezoekers af. 

  • fijne samenwerking!
  • 220 bezoekers
  • 7 nieuwe jeugdleden
  • 30 aandachtige kindergezichtjes bij het voorlezen
  • leuke workshops, zoals interactief voorlezen 

Nederland Leest & Voorleesdagen

De Bibliotheek Haarlem Noord werd in november eenmalig overgenomen door robot Noa in het kader van de campagne Nederland Leest. Het onderwerp: robots nu en in de toekomst. Een interactieve lezing met veel respons van het publiek. De Bibliotheek zat vol en het publiek was van alle leeftijden.

‘Ook al moest ik 11 kilometer terug naar huis fietsen. Het was het allemaal waard. Een geweldig leuke lezing’ – Bezoeker Lezing met Robot Noa, 70 jaar

Tijdens de Voorleesdagen werd er voorgelezen door een heuse brandweervrouw. Na afloop mochten de kinderen mee naar buiten, waar ze een brandweerauto konden bewonderen.

Opruimen – De mens achter de boeken

‘Tijdens het opruimen van boeken, kom ik niet alleen veel boeken en boekenrekken tegen, maar ook veel bezoekers en hun praatjes, bijvoorbeeld: 

  • Mevr. H. ‘ik lees heel veel, maar er staat weinig bij voor mij’, die toch dagelijks met een boek de deur uitgaat. Even buurten in de bieb is minstens zo belangrijk.
  • De thrillerverslindster, vooral Brits en Scandinavisch, met wederzijdse af- en aanraders. Heb ik dan toch een tweelingzus?
  • De nieuwkomers: Zij, staand lezend bij de displaytafels, gestart met de eerste leesboekjes, nu regelmatig bij de D-boeken te vinden. Hij, dagelijks studerend uit de Taalpleincollectie, nu de kranten van A tot Z aan het doorspitten.
  • Dhr. P., een vlotte negentigplusser! Gebruikt een notitieboekje (een waar collector’s item, een volwaardige catalogus voor spannende boeken, een bibliotheekmuseum waardig): de auteurs staan veelal op alfabet, alle titels worden vermeld, gelezen boeken  worden aangekruist, nogmaals gelezen boeken een streep met een gele markeerstift.

Enige tijd geleden kwam Dhr. P. mij de hand schudden en vertelde me dat het wat ‘minder’ wordt; een verkoudheid snuit je weg, de wazigheid in je hoofd niet. Dit vindt hij verschrikkelijk. Ook de stapel boeken wordt lichter, de Clancy's worden Baantjers, de werelden in de bieb verwarren meer. Ik hoop  Dhr. P. nog vaak de hand te mogen schudden.’ 

– Ina Kwakernaak, opruimmedewerker de Bibliotheek Haarlem Noord

Bijzonder in de Bibliotheek Haarlem Schalkwijk

  • Taalplein
  • Mensenbieb

Taalplein 

Als je de Bibliotheek Schalkwijk binnenstapt en de trap afgaat, kom je op de plek van de Bibliotheek waar de meeste taaloefening plaatsvindt: het Taalplein. Dit is een computerruimte met vijftien pc’s, waar je digitaal kunt oefenen met het leren van de Nederlandse taal. Het Taalplein richt zich op iedereen die op zoek is naar taalstimulering, als toevoeging op  taallessen of lesmethodes uit een boek. Op de computers staan verschillende programma’s die aansluiten op elk taalniveau en gericht zijn op verschillende disciplines: 

  • voorbereiding op het inburgeringsexamen;
  • staatsexamens;
  • sollicitatietraining in eenvoudig Nederlands;
  • grammatica-uitleg;
  • oefenen met lezen en schrijven.

Het Taalplein wordt begeleid door twee Taalcoaches van de Bibliotheek. Zij helpen mensen opstarten tijdens het eerste bezoek aan het Taalplein, vertalen een hulpvraag naar een passend oefenprogramma, zoeken extra materialen bij het onderwerp waar iemand mee oefent en beantwoorden alle taal- en digitale vragen die voorbijkomen. 

ZoekWerk

Een nieuw oefenprogramma is ZoekWerk. Dit is een online training voor laagtaalvaardige werkzoekenden. De cursist doorloopt in eenvoudig Nederlands verschillende stappen van het sollicitatieproces om zo een geschikte baan te kunnen vinden. De deelnemer volgt de training in zijn eigen tempo en kan de module herhalen als dat nodig is. Ook hierbij treedt de Taalcoach van de Bibliotheek als vraagbaak op.

Sinds april 2017 zijn de openingstijden van het Taalplein verruimd. Hierdoor is het Taalplein altijd open wanneer de Bibliotheek Schalkwijk ook open is.

Mensenbieb

Op 11 en 22 november vond in de Bibliotheek Haarlem Schalkwijk in samenwerking met Bureau Discriminatiezaken, winkelcentrum Schalkwijk en de Mensenbieb het project ‘de Mensenbieb’ plaats. De Mensenbieb is een bibliotheek met mensen die je gratis kunt ‘lenen’ als levend boek. De ‘levende boeken’ zijn mensen die je normaal misschien niet zo snel zou spreken. Mensen die afwijken van de norm, bijvoorbeeld omdat ze transgender, dakloze of vluchteling zijn. Veel bezoekers kwamen uit interesse en anderen zochten gericht een klankbord of tips. Al met al vonden de bezoekers het zeer positieve, leerzame en transformerende gesprekken.

  • 2e editie Mensenbieb in Schalkwijk
  • 50 gesprekken van 15 minuten
  • 3-4 gesprekken per Levend Boek
  • Onderwerpen: o.a. eenzaamheid, vluchten, depressie, seksuele diversiteit

Bijzonder in de Bibliotheek op het station

  • Stemmen voor forenzen
  • Onthulling Kinderboekenweek 2018

De Bibliotheek als stemlokaal 

Op 15 maart 2017 konden mensen bij de Bibliotheek op het station terecht om hun stem uit te brengen voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Forenzen, maar ook andere stemgerechtigden, konden op deze bijzondere plek hun stem uitbrengen.  En dat viel in de smaak, getuige de wachtrij.

Bekendmaking Kinderboekenweek 2018

Op 15 november stopte de Kinderboekenweektrein bij station Haarlem om in de Bibliotheek op het station bekend te maken wat ons in de Kinderboekenweek 2018 (3 tot en met 14 oktober) te wachten staat:

  • 64e Kinderboekenweek
  • Thema = Vriendschap
  • Motto = ‘Kom erbij’
  • Schrijver Kinderboekenweekgeschenk 2018: Jozua Douglas
  • Prentenboek KBW 2018: illustrator Milja Praagman

Bijzonder in de Bibliotheek Heemstede

  • Verbouwing 
  • Duurzaam festival
  • Mamacafé

Verbouwing

In 2017 is de verbouwing gestart van het pand waar de Bibliotheek Heemstede is gevestigd. Het pand wordt verbouwd tot multifunctioneel centrum. In mei is met de bouwwerkzaamheden begonnen. De Bibliotheek moest een aantal dagen dicht omdat de collectie moest worden verplaatst: de jeugdcollectie en volwassen fictie gingen naar de benedenverdieping, De volwassen non-fictie ging in opslag in de Bibliotheek Haarlem Centrum. De leestafel met kranten en tijdschriften en de multitouchtafel werden tijdelijk naar het raadhuis verplaatst.

Activiteiten

Door de beperkte ruimte was er minder plek voor activiteiten. Gelukkig kon een groot aantal activiteiten bij WIJ Heemstede plaatsvinden, zoals de Verhalentafel, het Mediacafé, de cursussen Klik & tik, de Nationale Voorleeslunch. Onze leden en gasten maakten er veel gebruik van!

De planning is dat de verbouwing in juli 2018 is afgerond. De Bibliotheek kijkt er samen met haar partners naar uit om de inwoners van Heemstede en omgeving straks in een nieuw multifunctioneel pand welkom te heten.

Verhalentafel

In 2017 organiseerde de Bibliotheek Heemstede voor de derde keer een Verhalentafel. Het doel hiervan is om ouderen samen te brengen en met elkaar te verbinden. Dat gaat natuurlijk heel goed met verhalen die herinneringen oproepen en tot gesprekken kunnen leiden. 

Op tien achtereenvolgende vrijdagen konden senioren aanschuiven om verhalen en foto’s uit te wisselen over het Heemstede van vroeger. Vervlogen tijden kwamen weer tot leven, bijvoorbeeld over de oudste school van Nederland (Voorwegschool), de wasserijen aan de Blekersvaart, Koninginnedag enzovoorts.

‘De Verhalentafel staat onder leiding van de bevlogen Sybil van Dam (“de juf”). Als het te gezellig wordt (lees: als er te veel wordt gekletst), belt Sybil eventjes en dan is iedereen weer bij de les! Zij maakt ook verslagen van de bijeenkomsten. Dit stellen de deelnemers erg op prijs en de verslagen worden ook met veel plezier door kennissen gelezen.’ – Martha ter Heijden, vestigingsmanager de Bibliotheek Heemstede

Duurzaam Heemstede 

Op 24 september was het Duurzaam Heemstede Superschoon Festival, een activiteit van de gemeente Heemstede waar de Bibliotheek ook aan deelnam. We hadden een groot aantal kinderboeken uitgezocht. Die hingen in de boom met de opmerking ‘Neem mij mee’. 

Mamacafé

In het najaar is ook de Bibliotheek Heemstede gestart met het Mamacafé, in samenwerking met CJG Heemstede. Het Mamacafé is een ontmoetingsplek voor (aanstaande) ouders van jonge kinderen. Onder het genot van een kopje koffie of thee worden opvoedvragen besproken. 

Bijzonder in de Bibliotheek Hillegom

  • Nieuwe en bestaande samenwerkingen 
  • Aanbod voor ouderen
  • Cultuurcafé

De Bibliotheek Hillegom heeft in 2017 veel samengewerkt met bestaande organisaties (zoals de Hillegomse muziekschool en jongerenwerk), maar ook met nieuwe organisaties en contacten, bijvoorbeeld talentcoach Annette Damman en KBO (belangenorganisatie voor vijftigplussers). Ook zijn we gestart met de voorbereidende werkzaamheden voor het cultuurfestival, dat in 2018 voor het eerst plaatsvindt.

Talentcoach

Annette Damman, talentcoach, begeleidt kinderen en volwassenen in kortdurende trajecten om hun eigen kwaliteiten en talenten te (her)vinden. Elk traject start met een uitgebreid talenteninterview. Drie keer per jaar doet zij bovendien belangeloos talentinterviews.

Aanbod ouderen

Er zijn regelmatig ouderen in de Bibliotheek die behoefte hebben aan ontmoeting, omdat ze zich eenzaam voelen of naar zingeving zoeken. In samenwerking met KBO, de muziekschool, ouderenkoor Eigenwijs en Hozo werd daarom een lunch georganiseerd in de Bibliotheek Hillegom. Tijdens de lunch hoorden de bezoekers romantische muziek en zong het ouderenkoor liedjes uit de jaren zestig. De beschikbare dertig plaatsen waren snel vol. 

De sfeer zat er goed in: er werd volop gepraat, gezongen en gedanst. Dat smaakte naar meer en in de zomer werd er nog een lunch georganiseerd. Deze keer voor ouderen die niet op vakantie kunnen gaan of zich eenzaam voelen omdat familieleden wel op vakantie gaan. Vóór de lunch startten we met een Verhalentafel, om te praten over het Hillegom van vroeger. De lunches vallen in de smaak. In maart 2018 organiseren we er daarom weer een aantal.

Cultuurcafé

In 2017 zijn de Cultuurcafés van start gegaan in Hillegom: in maart in de muziekschool en in oktober in de Bibliotheek. Bij het Cultuurcafé kunnen organisaties op het gebied van kunst en cultuur met elkaar in contact komen, netwerken en nieuwe samenwerkingen aangaan. In 2017 hebben de Bibliotheek en de muziekschool het initiatief genomen om in 2018 een Cultuurfestival te organiseren in de gemeente Hillegom, dat het laatste weekend van september zal plaatsvinden.

Het Hillegomse Dictee (in samenwerking met de Harddraverijvereniging) tijdens de feestweek in september was een succes. Het dictee wordt  geschreven en voorgedragen door Bram Rietveld, voormalig bibliothecaris en oud-adjunct-directeur. Al jaren een activiteit waar voornamelijk ouderen op af kwamen. In 2017 deden ook vier jongeren mee. Die lijn zetten we in 2018 graag voort!

Bijzonder in de Bibliotheek Zandvoort

  • Verhalenmiddag
  • Mamacafé

Verhalenmiddag

Op 8 augustus vond in de Bibliotheek Zandvoort de eerste Verhalenmiddag plaats, een gezamenlijke activiteit van de Bibliotheek en Ook samen, om verhalen en ervaringen over het Zandvoort van vroeger uit te wisselen. Onder het genot van koffie en wat lekkers konden de ongeveer veertig deelnemers luisteren naar een verhaal over het Zandvoortse verleden van dorpsomroeper Gerard Kuiper. Ook was er mogelijkheid om te grasduinen in de bibliotheekcollectie over de historie van Zandvoort.

 

Mamacafé

Samen met het Centrum voor Jeugd en Gezin organiseert de Bibliotheek elke maand het Mamacafé in de Bibliotheek Zandvoort. In november stond het Mamacafé in het teken van de feestdagen en konden de bezoekers zich laten fotograferen. De opkomst was hoog. We mochten maar liefst 25 kindjes met hun ouders verwelkomen. Door de hoge opkomst was een deel van de Bibliotheek veranderd in een buggyparkeerplaats.

 

2.0 Ontwikkeling

2.1

Ondersteuning van het onderwijs

We beginnen al vanaf de wieg en houden er nooit mee op: leren, ontdekken en wijzer worden! De Bibliotheek wil iedereen de mogelijkheden bieden zich te ontwikkelen. Ook als leren niet zo vanzelfsprekend is, biedt de Bibliotheek ondersteuning. Of dat nu via het onderwijs is of een zelfgekozen leerroute later in je leven.

Lees
verder

VROEG- en VOORSCHOOLSE EDUCATIE - Ontwikkeling voor de allerkleinsten 

Om de ontwikkeling een vliegende start te geven, stimuleren we ouders van baby’s, peuters en kleuters om vaak met een boekje in een hoekje te gaan zitten. De Bibliotheek organiseert talloze activiteiten om voorlezen te bevorderen en het leesplezier van kinderen aan te wakkeren. Dat kan op kinderdagverblijven, in de Bibliotheek en natuurlijk ook lekker thuis.

BoekStart

Als hun kindje drie maanden oud is, krijgen ouders bij het consultatiebureau een waardebon voor een gratis lidmaatschap en een koffertje met inhoud: het BoekStart-koffertje. De gedachte achter BoekStart is dat kinderen die op jonge leeftijd in aanraking komen met boeken, een voorsprong hebben in hun ontwikkeling waar ze hun hele leven van profiteren. Samen een boekje bekijken, plaatjes aanwijzen en benoemen, versjes leren, verhaaltjes vertellen en ernaar luisteren: het is niet alleen goed voor de taalontwikkeling, maar versterkt ook de band tussen ouder en kind. 

Collectie

In elke vestiging van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland is een herkenbare BoekStart-hoek. Daar valt van alles te ontdekken: van stoffen (knisper)boekjes, die na uitlening worden gewassen, tot kartonnen boekjes met bijvoorbeeld zwart-wit- of kleurenpatronen.

In de kinderopvang

BoekStart is ook uitgebreid naar de kinderopvang. In 18 locaties van verschillende Haarlemse organisaties van kinderdagverblijven hebben we sinds 2014 veel gerealiseerd.

Samen met de kinderopvang hebben we voor elkaar gekregen dat:

  • de leesomgeving is verbeterd;
  • de boekencollectie is uitgebreid;
  • de ouderbetrokkenheid bij voorlezen is vergroot; en
  • een voorleesplan in het beleid is opgenomen.

Ook volgden veel pedagogisch medewerkers in de kinderopvang een cursus interactief voorlezen voor nul tot twee jaar en voor twee tot vier jaar. 

De Bibliotheek kon dit programma uitvoeren dankzij subsidie van Kunst van Lezen en met financiële ondersteuning van de gemeente Haarlem. Hartstikke fijn!

Voorlezen

Voorlezen, vaste prik? Het liefst wel natuurlijk. Op kinderdagverblijven en peuterspeelzalen in de regio is steeds meer aandacht voor voorlezen. Samen met de gemeente en het consultatiebureau werken we er in het leesbevorderingsnetwerk hard aan om aandacht voor taal op een hoger plan te brengen. 

Kinderopvanglocaties met een educatief abonnement krijgen regelmatig een bezoekje van een gespecialiseerde voorlezer. Deze komt met een verteltheatertje langs en geeft zo een extra dimensie aan voorlezen: er wordt een liedje gezongen, een dansje gedaan en gezellig nagepraat over het verhaal. 

In een aantal vestigingen van de Bibliotheek – Hillegom, Haarlem Noord, Oost en Schalkwijk – lezen bovendien vrijwilligers op woensdagmiddag voor aan de kleintjes.

Klinkende cijfers:

  • 2014-2016: 29 voorleescoördinatoren op kinderdagverblijven opgeleid;
  • 2017: Haarlemse peuterspeelzalen van Haarlem Effect, SKOS /SSP en Spaarnesant begeleid bij het scholingstraject voor voorleescoördinator;
  • 2017: project gestart om peuterspeelzalen via een voorleescoördinator te laten werken met het BoekStartprogramma: hun leeshoek wordt aantrekkelijker ingericht en boekencollectie wordt gevarieerder.

VoorleesExpress 

Niet in ieder gezin is voorlezen vanzelfsprekend. Voor Haarlemse kinderen die op de een of andere manier een taalachterstand hebben, bestaat de mogelijkheid om via de VoorleesExpress een vrijwilliger aan huis te krijgen. Die leest het kind twintig weken lang één keer per week voor. De Bibliotheek werkt intensief samen met de Pletterij, die de VoorleesExpress in Haarlem organiseert, onder andere door:

  • tijdens bijeenkomsten extra informatie te geven over de mogelijkheden van de Bibliotheek;
  • voorleestips te geven aan de voorleesvrijwilligers.

Halverwege het traject van de VoorleesExpress krijgen de gezinnen en de vrijwilliger een rondleiding in de Bibliotheek en maken zo laagdrempelig kennis met de Bibliotheek.

PRIMAIR ONDERWIJS - Groot bereik in de regio

In het werkgebied van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland zijn 95 scholen voor primair onderwijs. Met 95% van deze scholen werkt de Bibliotheek samen op het gebied van:

  • leesbevordering;
  • digitale vaardigheden;
  • cultuureducatie.

De scholen kiezen uit programma’s van het educatief jaarprogramma, lenen boeken voor school met de bibliotheekpassen die bij het educatief abonnement horen of maken gebruik van de expertise van de Bibliotheek.

Educatief jaarprogramma

Voor het primair onderwijs (inclusief het speciaal onderwijs) in Bloemendaal, Haarlem, Heemstede, Hillegom, Spaarndam en Zandvoort heeft de Bibliotheek Zuid-Kennemerland een uitgebreid en aantrekkelijk educatief programma, dat jaarlijks wordt vernieuwd. Met speelse en leerzame programma’s als Lettersoep en de Leeskilometerwedstrijd ‘ontzorgen’ we leerkrachten en spelen we in op kerndoelen van en recente ontwikkelingen in het basisonderwijs. Een greep uit ons aanbod:

Nieuw kleuterprogramma: Prinses Arabella is jarig

Tussen maart en juni hebben maar liefst 3.591 kleuters uit 133 kleutergroepen kennisgemaakt met de jarige Prinses Arabella. Het verhaal van Arabella en de olifant wordt met het ‘vertelkastje’ verteld, de kleuters zingen het Prinses Arabella-lied én krijgen natuurlijk op een speelse manier te horen wat je allemaal nog meer kunt vinden en lenen in de Bibliotheek.

Lettersoep: smaakmaker voor groep 3

Van oktober tot en met december hebben 66 groepen 3 de Bibliotheek bezocht voor het nieuwe programma Lettersoep; een echte ‘smaakmaker’ voor kinderen die leren lezen. Tijdens dit bezoek leren kinderen hun weg vinden in de bieb (waar staan boekjes die ik nu kan lezen en welke boekjes lees ik over een paar maanden?) en krijgen ze diverse aansprekende eerste leesboekjes aangereikt. 

En er wordt natuurlijk ‘gekookt’! De kinderen krijgen verschillende opdrachten die met koken te maken hebben, want van letters kook je woorden, van woorden kook je zinnen en van zinnen kook je een verhaal! Zo zijn er een echte letterspelmat, lettersoep om woorden van te maken en allerlei andere spelletjes. Na afloop kunnen de kinderen een boek lenen voor thuis of de leerkracht heeft de mogelijkheid om een boek te lenen op de leerkrachtpas.

‘Twee weken terug zijn onze groepen 3 bij jullie op bezoek geweest. We hebben er erg van genoten. En nog steeds komen er kinderen naar mij toe om te vertellen dat ze lid zijn geworden of boeken hebben geleend.’ –  Mieke Weisscher, leerkracht groep 3 van OBS de Erasmus

Aftrap van de Leeskilometerwedstrijd

Scholen hebben de mogelijkheid om een collectief lidmaatschap af te sluiten. Niet alle leerlingen die via school een bibliotheekpas hebben, komen echter bij de Bibliotheek. In 2017 is daarom de Leeskilometerwedstrijd in het leven geroepen; om het bibliotheekgebruik en het lezen thuis te stimuleren. Leerlingen uit groep 5 en 6 worden bij de Leeskilometerwedstrijd uitgedaagd om in vier weken tijd zo veel mogelijk kilometers te lezen.

Winnaars:

  • Don Boscoschool in Haarlem Schalkwijk – groep 6
  • De Toermalijn in Hillegom – combi 5/6 
  • De Paradijsvogel in Vogelenzang – combi 5/6

Resultaat:

  • 600 kinderen zijn aan het lezen gezet en ook ouders en leerkrachten waren erg enthousiast over de wedstrijd

Ter introductie was er een boekenquiz op de scholen. Om de leeshonger aan te wakkeren, kregen leerkrachten vier boeken te leen, om elke week een nieuw boek te introduceren. Om al die gelezen bladzijden netjes bij te houden, kregen de kinderen hun eigen boekenwurm. 

Ook werden er extra rekenlessen ‘ingelast’ om de leeskilometers op te tellen. Een onverwachte kruisbestuiving van lezen en rekenen! Vrije School De Toermalijn in Hillegom heeft er zelfs een heel project van gemaakt. De drie scholen met de meest gelezen kilometers werden op 19 juni vereerd met een bezoek van kinderboekenschrijver Aby Hartog. 

‘Zelf lees ik elke ochtend ook tien minuten in De Keukenprins van Mocano. Dan mag ik niet gestoord worden en vertel achteraf hoeveel bladzijden ik gelezen heb. De kinderen raken hierdoor verder geënthousiasmeerd!’ –  Martijn KösterHenke, leerkracht groep 5, OBS De Piramide

De Nationale Voorleeswedstrijd: in 2017 voor de 24e keer!

Aan de 24e editie van de Nationale Voorleeswedstrijd deden 25 basisscholen uit ons werkgebied mee. Kinderen uit groep 7 en 8 lazen een fragment voor uit een zelfgekozen boek.

In februari werden drie voorrondes gehouden van De Nationale Voorleeswedstrijd in de Bibliotheek Haarlem Centrum. In maart was daar ook de kwartfinale, waaraan ook voorlezers uit gemeenten uit de regio deelnamen. Jury’s bestaande uit bibliotheekmedewerkers, boekhandelaren, een leerkracht, een wethouder en een schrijver bepaalden wie van de deelnemers het best en boeiendst kon voorlezen.

Kinderboekenschrijvers voor wie de kinderen in 2017 warm liepen? Roald Dahl, Tosca Menten en Rachel Renée Russell!

Kandidaat Danilo won één van de drie voorrondes. Hij is pas twee jaar in Nederland (Danilo komt oorspronkelijk uit Brazilië) maar spreekt geweldig goed Nederlands en leest heel goed voor. Een topper!

#medewerkersvandebieb

Suzanne - Leesconsulent en medewerker Primair Onderwijs

Liefde voor boeken en liefde voor het onderwijs. Die twee liefdes vormen samen het perfecte koppel in de functie die Suzanne op dit moment bekleedt. Sinds twee jaar werkt Suzanne op drie basisscholen in Bennebroek als leesconsulent. Leesconsulent? Nou, die bevordert het lezen. Suzanne helpt kinderen geschikte boeken te kiezen en adviseert leerkrachten over alles wat met boeken en lezen te maken heeft. Extra handig dat Suzanne zelf ook voor de klas heeft gestaan. Dat ze nu veel meer individuele aandacht kan schenken aan kinderen, vindt ze een luxe. In haar vrije tijd is Suzanne ook regelmatig in de bieb te vinden. Op zoek naar goede boeken, voor haarzelf of haar gezin. Óf voor de scholen. ‘Ik ben altijd wel op zoek naar geschikte boeken. Ik heb dus een heel dikke portemonnee... van alle bibliotheekpasjes van de klassen.’

Kinderboekenweek 2017: bloedstollend

Kinderboeken met griezels en engerds staan centraal in de Kinderboekenweek. Onder het motto ‘Gruwelijk Eng!’ organiseerde de Bibliotheek Zuid-Kennemerland allerlei griezelige activiteiten voor kinderen: een schrijfwedstrijd, theatervoorstellingen, muzikale voorstellingen, workshops en voorlees- en knutselactiviteiten. Dit allemaal om kinderboeken weer eens feestelijk onder de aandacht te brengen. Met een grote actie zoals de Kinderboekenweek, die landelijk veel aandacht krijgt, proberen we het lezen te stimuleren. Het werkt: in deze periode worden extra veel kinderen ingeschreven als lid en vragen scholen om ontvangsten in de Bibliotheek. 

Schrijfwedstrijd LEES.MIJ.NIET. 

‘Schrijfster Annemarie van der Eem is begonnen met een gruwelijk eng verhaal te schrijven. Het werd zo spannend dat ze niet verder durft te schrijven. Jij bent natuurlijk nergens bang voor en daarom maak jij dit verhaal voor haar af. In jouw Bibliotheek ligt het verhaal op je te wachten. Haal snel in je Bibliotheek het verhaal op en schrijf het af.’ Met deze oproep werden kinderen van negen tot en met elf jaar uitgenodigd om mee te doen aan de schrijfwedstrijd van de Kinderenboekenweek. Voor deze wedstrijd werd een spannend filmpje gemaakt.

Op basisscholen en in de Bibliotheek werden schijfworkshops gegeven ter voorbereiding. Annemarie hielp de kinderen een eindje op weg: wie is de hoofdpersoon in het verhaal, waar speelt het verhaal zich af en welk probleem moet de hoofdpersoon oplossen én… wat is een mooie slotzin? Aan fantasie geen gebrek!

Schrijversfeest

Maar liefst 345 kinderen leverden een verhaal in. De schrijvers van de 75 beste verhalen werden uitgenodigd op het Grote Schrijversfeest in de Bibliotheek Haarlem Centrum. Een heel spektakel, met een superspannend verhaal, een tovenaar en natuurlijk de prijsuitreiking. Annemarie van der Eem maakte de 3 topschrijvers uit de regio Zuid-Kennemerland bekend: de elfjarige Bram ging er met de eerste prijs vandoor. Julie (11 jaar) ontving de 2e prijs en de 3e prijs ging naar Lisa (11 jaar). 

 

Aanbod voor leerkrachten 

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland organiseert al een aantal jaren de cursus Open Boek. Daarbij worden leerkrachten geschoold tot leescoördinator op hun eigen school. Het doel is om meer eenheid aan te brengen in het leesonderwijs vanuit het perspectief van leesbevordering. Het enthousiasme voor de cursus Open Boek was vorig jaar zo groot dat de deelnemers vroegen om een vervolg. 

Vol van Lezen

Dat vervolg is er in 2017 gekomen in de vorm van Vol van Lezen. In tien bijeenkomsten, waaraan zowel leerkrachten als leesconsulenten van de Bibliotheek kunnen meedoen, leren de deelnemers vanuit alle bekende taaldisciplines, zaakvakken en beeldende vakken hoe ze het (voor)lezen van kinderboeken kunnen gebruiken om samenhang aan te brengen in de diverse onderdelen van het curriculum van de basisschool. 

De cursus Vol van Lezen wordt gegeven door ‘leesbevorderingsgoeroe’ Jos Walta en zijn assistent Martijn Hensgens. Hoewel er aanvankelijk wat twijfel was over de combinatie van leerkrachten en leesconsulenten, blijkt het in de praktijk uitstekend te werken. De resultaten zijn boven verwachting en Jos en Martijn zijn trots op hun cursisten.

Leesconsulenten

Op een aantal scholen is de samenwerking met de Bibliotheek intensiever; daar is een leesconsulent werkzaam, bijvoorbeeld op de scholen in Bennebroek, Zandvoort en Vogelenzang. Nieuw in 2017 is dat er ook een leesconsulent is op zes scholen in Haarlem-Noord. 

Sinds februari 2017 werkt Melissa van Waarde als leesconsulent op zes scholen in Haarlem-Noord. Zij werkt volgens het principe van de Bibliotheek op school: een intensieve samenwerking tussen de Bibliotheek en scholen om het leesplezier van leerlingen te bevorderen. Een belangrijke taak is bovendien om leerkrachten en ouders enthousiast te maken voor (voor)lezen.

‘Ik hoor positieve reacties van mijn team over de leesbevorderende activiteiten van onze leesconsulent. Ik merk dat er een olievlek effect ontstaat, de leerkrachten steken elkaar aan.’ – Caroline Erkens, directeur Sint Bavo school

Samen met de leescoördinator van de school heeft Melissa ervoor gezorgd dat:

  • de schoolbibliotheken op orde zijn;
  • de scholen een leesplan met een meerjarenvisie hebben;
  • activiteiten worden georganiseerd die voortkomen uit het leesplan;
  • een leesmonitor is uitgevoerd.

De Bibliotheek op School

De Bibliotheek op School (dBos) gaat nog een stapje verder. Daarbij trekken de Bibliotheek en basisschool gezamenlijk op om op basis van zeven ‘bouwstenen’ aan leesbevordering te werken. Met zes basisscholen in Zandvoort en één basisschool in Vogelenzang werkt de Bibliotheek Zuid-Kennemerland op deze manier samen.

Resultaten van dBos in 2017:

De collectie van de schoolbibliotheek De Golf in Zandvoort is gesaneerd: er zijn zo’n 200 boeken afgeschreven, waarvan een heel aantal letterlijk stukgelezen was. Jaarlijks komen er ongeveer net zoveel nieuwe boeken bij, dus de keuze blijft reuze.

De schoolbibliotheek van Vogelenzang heeft een kleine collectie BoekStart erbij gekregen, zodat ouders en kinderopvang Les Petits daar voortaan ook met de allerkleinsten terecht kunnen. Zowel in Zandvoort als in Vogelenzang is een plek gemaakt waar de nieuwste boeken goed zichtbaar worden neergezet, zodat de kinderen ze direct weten te vinden.

Het Nationale Voorleesontbijt werd in Vogelenzang – net als voorgaande jaren – weer georganiseerd bij Zebra Zorgboerderij. Een cliënt van de zorgboerderij werkte iedere maandagmiddag samen met leerlingen van groep 8 in de schoolbibliotheek.

Tijdens de Kinderboekenweek, die als thema ‘Gruwelijk Eng’ had, werd op alle scholen veel aandacht besteed aan de spannendste, gruwelijkste en griezeligste kinderboeken. In het gebouw de Blauwe Tram lazen juffen en meesters verkleed als griezels voor aan alle leerlingen van de scholen.

Met IKC de Paradijsvogel is een nieuw leesplan opgesteld met daarin meer aandacht voor de doorgaande lijn van 0 tot 12 jaar en het vaker lesgeven vanuit kinderboeken, met name bij de zaakvakken.

De schoolbibliotheken maken gebruik van het digitale portaal KohaSchool. De Bibliotheek Zuid-Kennemerland bekijkt twee keer per jaar samen met alle gebruikers en ontwikkelaar APP Software welke verbeteringen of nieuwe functionaliteiten nodig zijn. In 2017 is er voor leerkrachten meer informatie zichtbaar over het leengedrag van leerlingen en zijn er verbeteringen aangebracht bij het genereren van uitleenstatistieken.

VOORTGEZET ONDERWIJS – Leesplezier prikkelen

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland steunt het voortgezet onderwijs bij lees- en taalonderwijs, digitale geletterdheid en cultuureducatie. Dat kan met bibliotheekbezoeken, workshops, boeken op school en maatwerk. De mediacoaches van de Bibliotheek trainen ook docenten of adviseren hen over het opzetten van beleid voor (digitale) geletterdheid.

Voorleeswedstrijd Read2Me!

Ieder jaar is er meer enthousiasme bij scholen voor Read2Me!, de voorleeswedstrijd voor brugklassers. Het is een leuke en spannende manier om lezen in de klas te stimuleren. De wedstrijd startte in 2015 met één school en in 2016 deden drie scholen mee. In 2017 waren het er vier: de Schoter Scholengemeenschap, het Mendelcollege, het Stedelijk Gymnasium en het Eerste Christelijk Lyceum. 

In januari organiseerden de docenten de voorrondes op school. Op 8 maart gingen de beste voorlezers van de scholen de strijd met elkaar aan in de Bibliotheek. De bekende auteur Khalid Boudou, van onder andere Het Schnitzelparadijs, deed de presentatie. De professionele jury bestond uit Jorien Kaper, afdelingshoofd Economie & Cultuur van de gemeente Haarlem, Marieke Heemskerk, mediathecaris van het Lyceum Sancta Maria en Jessy Korshuize, verantwoordelijk voor de boeken voor jeugd en jongeren bij boekhandel De Vries in Haarlem. 

Soraya van het Mendelcollege ging naar huis met een Herschelrugzak vol met spannende jongerenboeken. In april is Soraya nog doorgestoomd naar de provinciale ronde in de Openbare Bibliotheek Amsterdam.

Literatour 

Het leesplezier bij jongeren tussen 15 en 18 jaar neemt af. Onderzoek laat zien dat bij deze groep — maar liefst 788.000 jongeren! — de geletterdheid op het spel staat. Het lezen van een boek moet concurreren met allerlei andere zaken die ook hun aandacht vragen, zoals social media. Jongeren raken steeds meer gewend aan korte en directe teksten. Langere en moeilijkere teksten lezen, vraagt meer aandacht en concentratie. Omdat de verplichte leeslijst langzaam uit het onderwijs verdwijnt en er geen boekenprijs meer is voor deze leeftijdsgroep, heeft de CPNB een aantal jaren geleden de campagne Literatour in het leven geroepen. Het vergroten van leesplezier en jongeren een inspirerende leeservaring geven, staan hierin voorop. 

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland doet ook mee aan Literatour en nodigde op 5 september schrijver Ernest van der Kwast uit (van onder andere Mama Tandoori) bij de Bibliotheek Haarlem Centrum. Ernest kwam, zag en overwon. Maar liefst negentig havo 4-scholieren van het Eerste Christelijk Lyceum gingen na zijn lezing zelf enthousiast aan de slag in verschillende workshops met het schrijven van gedichten, blogs, een beeldverhaal of een theatertekst.

Zoek een boek – Bieb biedt helpende hand

‘Onze leerlingen lezen nog steeds het liefst de boeken die ze op de basisschool hebben gelezen, bijvoorbeeld het razend populaire Dagboek van een muts. Kunnen jullie helpen?’ Dit soort vragen krijgen wij steeds meer vanuit het voortgezet onderwijs. Brugklassers – en dan vooral de kinderen die niet zo veel lezen – vinden het vaak moeilijk om de overgang te maken naar de boeken voor 12 jaar en ouder; boeken die inhoudelijk en qua taalniveau aansluiten bij hun leeftijd. 

Boekpromotie

Met het Montessoricollege uit Aerdenhout en de Daaf Gelukschool uit Haarlem zijn we gestart met vier keer per jaar boekpromotie in de klas. Dit kan bestaan uit klassikaal lenen in de Bibliotheek of leuke en nieuwe boeken in de klas. Het allerbelangrijkste hierbij is de persoonlijke benadering: dat iemand het boek voorleest die er enthousiast over is en het boek kent, dat er met de klas wordt gepraat over de gelezen boeken en er genoeg keuze is. Dat werkt! Leerlingen maken kennis met andere titels en het is een welkome aanvulling op het leesonderwijs op school. 

Eerste Hulp bij Werkstukken en Spreekbeurten

Kinderen gebruiken bijna altijd internet als ze een werkstuk maken of voorbereiden. Ze zijn weliswaar ‘klikvaardig’ op het internet, maar vinden het nogal eens lastig om een gevonden bron op betrouwbaarheid te beoordelen en niet elke ouder is in staat om zijn kind daarbij te helpen. De Bibliotheek heeft de deskundigheid in huis om hen effectiever te laten zoeken. In de Bibliotheek Haarlem Schalkwijk helpen twee vrijwilligers en in de Bibliotheek Haarlem Oost helpt bibliotheekmedewerker Nel van der Veldt leerlingen van acht tot twaalf jaar bij het maken van werkstukken, spreekbeurten en boekbesprekingen.

Hulpvragen

Met welke hulpvragen kloppen de leerlingen zoal bij ons aan?

  • Hoe begin ik met een werkstuk?
  • Welke hoofdstukken moet ik maken?
  • Hoe en waar vind ik betrouwbare informatie in boeken en op internet?
  • Hoe schrijf ik het op in mijn eigen woorden?
  • Waar vind ik plaatjes en hoe zet ik die in mijn werkstuk?
  • Waar vind ik informatie over een schrijver?
  • Hoe maak ik een samenvatting en wat vertel ik wel en niet?

Er zitten echte toppers bij! Zo kregen twee kinderen uit groep 7 voor hun spreekbeurt over ‘De regering’ en over ‘De hersenen’ een 10. En dat terwijl ze thuis geen computer hebben.

Niet meer ploeteren op huiswerk

In 2017 hebben 75 kinderen uit Schalkwijk en Haarlem-Oost gebruikgemaakt van de huiswerkbegeleiding door StudieMax. De leerlingen werken in groepjes van drie. Elke leerling kan drie aandachtsgebieden aangeven waarmee hij aan de slag wil. Ongeveer een kwart komt voor taal; bijna driekwart voor rekenen of begrijpend lezen. Studievaardigheden, onderdeel van het lesprogramma van de bovenbouw, is voor bijna alle leerlingen uit groep 8 een struikelblok.

Studieplekken

Met name in de Bibliotheek Haarlem Centrum is veel vraag naar studie- en werkplekken. Scholieren, studenten en zelfstandigen vinden de bieb een prettige plek om te studeren of te werken, zelfstandig of in groepjes. In de eindexamentijd stelt de Bibliotheek extra studieplekken beschikbaar aan eindexamenkandidaten. De Bibliotheek Zuid-Kennemerland verhoogt ook de aantrekkelijkheid van de studieplekken in andere vestigingen.

Theorie.nl – Oefenen op de voorrangsregels

In het eerste kwartaal van 2017 organiseerde de Bibliotheek Zuid-Kennemerland een actie rond Theorie.nl. Leerlingen die kwamen studeren voor hun eindexamen vonden op de studieplekken in de Bibliotheek een toepasselijk cadeautje: een minizakje Autodrop met als tekst: ‘Een DROPshot van de bieb voor jou. Omdat we je zo hard zien leren voor je eindexamen! De smaak te pakken? Leer en oefen lekker door voor je rijbewijs! Gratis in de bieb met het oefenprogramma theorie-rijbewijs van Theorie.nl’. De gebruikers konden oefenen op pc’s van de Bibliotheek of via wifi op hun eigen apparaat.

De Koninklijke Bibliotheek zag in april een toename van het digitale verkeer van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland, onder andere van de pagina Theorie.nl. Zo’n tweehonderd bezoekers per dag die ook nog flink wat examens maakten. De KB was nieuwsgierig hoe ze dat in Haarlem voor elkaar hadden gekregen en interviewde twee medewerkers die nauw betrokken waren bij de actie Theorie.nl.

2.2

Taalvaardigheden, digitale vaardigheden en erfgoed

Om je ergens thuis te voelen en je plek te vinden in de maatschappij, is het belangrijk om de taal goed te spreken, digitaal vaardig te zijn en je eigen voorgeschiedenis (en die van anderen) te kennen. De Bibliotheek levert daar als eigentijds kenniscentrum een bijdrage aan.

Lees
verder

TAAL- & DIGIVAARDIGHEID

NL-collectie

Nederlands leer je in de Bibliotheek… met de NL-collectie in veel van onze vestigingen. De NL-collectie bestaat uit boeken voor mensen die Nederlands leren en het meer willen oefenen. De collectie is ook geschikt voor taalvrijwilligers; zij kunnen taalspelletjes of lees-, schrijf- en spreekoefeningen meenemen voor hun taalmaatje. Studeren uit een lesmethode, eenvoudig Nederlands geschreven verhalen voor volwassenen lezen, definities van woorden opzoeken in (beeld)woordenboeken of spreekoefeningen op cd’s: de NL-collectie biedt het allemaal.

Elke taalleerder die is ingeschreven bij een taalschool of een taalcoach heeft, wordt met het NL-abonnement voor een jaar gratis lid van de Bibliotheek en heeft toegang tot de NL-collectie.

#medewerkersvandebieb

Floor

Adviseur Taalvaardigheid

Floor kun je iedere week op verschillende vestigingen bij het Taalspreekuur vinden. Adviseur Taalvaardigheid is ze. Een nieuwe functie en een nieuwe blik op het vak, want Floor werkt nog niet zo lang bij de Bibliotheek: sinds september. In die korte tijd heeft ze niet stilgezeten. In tegendeel: Floor ontwikkelt dienstverlening en activiteiten voor mensen vanaf 12 jaar en ouder die ondersteuning zoeken bij het beheersen van taalvaardigheden. Vooral voor mensen die Nederlands als tweede taal leren, maar ook voor anderen, zoals Nederlandstalige mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. ‘Dat ik zo direct met mensen in contact kom en kan vragen naar hun behoeften, vind ik geweldig. Ik krijg er ideeën van die ik meeneem in het ontwikkelen van activiteiten.’

Floor besteedt ook veel tijd aan het in kaart brengen en samenbrengen van organisaties die mensen helpen op het gebied van taalondersteuning. Op die manier kan niet alleen Floor, maar ook de Bibliotheek, doen waar ze goed in is: mensen en organisaties met elkaar verbinden.

Lees- en schrijfclubs

Mensen die Nederlands leren en hun lees- en schrijfvaardigheden nog meer willen oefenen, kunnen deelnemen aan lees- en schrijfclubs die de Bibliotheek Zuid-Kennemerland organiseert. Meerdere groepen oefenen wekelijks onder begeleiding van vrijwilligers met lezen en schrijven. De deelnemers lezen uit eenvoudige boeken, praten over de verhalen en oefenen aan de hand van korte teksten en opdrachten met schrijven. Deze activiteiten zijn vrij toegankelijk en vinden plaats in de Bibliotheek Haarlem Noord en Haarlem Schalkwijk. 

De gemeente Haarlem heeft zo veel vertrouwen in de kwaliteit van de dienstverlening van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland dat we sinds 2017 mogen rekenen op meerjarige financiering van de diensten die we bieden aan anderstalige en laagtaalvaardige inwoners in ons werkgebied. Geweldig!

Taalspreekuur

In verschillende vestigingen is er een Taalspreekuur. Mensen die willen beginnen met Nederlands leren, kunnen dan bij een medewerker van de Bibliotheek terecht met hun vragen over passend taalaanbod of geschikte materialen. Ook taalvrijwilligers komen langs met vragen over materialen of zijn op zoek naar inspiratie voor hun taallessen. De medewerker beantwoordt vragen, helpt mensen inschrijven bij een taalaanbieder en wijst hen de weg in de Bibliotheek.

In 2017 hebben wij [[COUNTER]] taalvragen van NT1- en NT2-leerders en hun taalvrijwilligers beantwoord.

Taalpunt

In oktober 2017 is er een Taalpunt geopend bij UWV Haarlem. Elke maandagochtend zit een medewerker van Bibliotheek Zuid-Kennemerland bij het Taalpunt om UWV-klanten te adviseren over Nederlands leren en het taalaanbod in de regio. De adviseurs van UWV zijn getraind om laaggeletterdheid te herkennen en bezoekers te verwijzen naar het inpandige Taalpunt. Tijdens de gesprekken is de koppeling met de Bibliotheek snel gemaakt. UWV-klanten bezoeken bijvoorbeeld het Taalspreekuur, worden lid van de Bibliotheek en bezoeken taalactiviteiten van de Bibliotheek en andere organisaties. 

Taalles en Taalplein

In de Bibliotheek Haarlem Schalkwijk faciliteert de Bibliotheek dagelijks taallessen aan meerdere groepen. Drie docenten geven op verschillende niveaus Nederlandse les. Op het Taalplein kunnen mensen bovendien met online programma’s zelfstandig de Nederlandse taal oefenen. Een taalcoach begeleidt de zelfstudiesessies en beantwoordt taalvragen die bezoekers hebben.

Rondleiding voor taalcursisten en -vrijwilligers

Regelmatig brengen groepen taalcursisten of taalvrijwilligers een bezoek aan de Bibliotheek. In een rondleiding maken ze kennis met het gebouw en de dienstverlening van de Bibliotheek. Natuurlijk lopen we langs de NL-collectie en leggen we uit welke taalactiviteiten we allemaal hebben. Ook voor taalvrijwilligers is dit erg nuttig: zij hebben vaak specifieke vragen over het begeleiden van een taalmaatje. Door in een groep ervaringen en tips uit te wisselen over materialen en activiteiten, krijgen ze nieuwe inspiratie voor de invulling van de taalsessies. Na afloop van een groepsbezoek gaan de taalcursisten en –vrijwilligers met een tas vol geleende boeken en een Bibliotheekpas op zak naar huis. 

Biebsafari 

Met het interactieve spel Biebsafari gaat een groep taalcursisten tijdens een groepsbezoek  zelf aan de slag: ze zoeken informatie op in de catalogus of lezen stukken tekst lezen in een boek om uiteindelijk een antwoord te vinden voor alle vragenkaartjes. Door te puzzelen met alle antwoorden kan de afsluitende boodschap ontcijferd worden.

[[COUNTER]] taalcursisten en -vrijwilligers zijn in 2017 in de Bibliotheek Zuid-Kennemerland op bezoek geweest

Taalakkoord: méér dan taal

Naast activiteiten die we organiseren, werkt de Bibliotheek op allerlei manieren samen met (taal)partners in de regio Zuid-Kennemerland. In 2016 hebben wij en andere organisaties die zich inzetten tegen laaggeletterdheid een Taalakkoord getekend. Elke partner heeft tegelijkertijd met het tekenen van het convenant actiepunten vastgelegd om meer laaggeletterden te bereiken en te verwijzen naar passend aanbod. De Bibliotheek heeft binnen het Taalakkoord een centrale rol. In 2018 organiseren we daarom meerdere bijeenkomsten om met alle partners een vervolg te geven aan het Taalakkoord. Het opzetten van het Basisvaardighedennetwerk is hier een voorbeeld van. Op 1 februari 2018 wordt daarvoor door 13 partners het startschot gegeven. Het Basisvaardighedennetwerk is een regionaal netwerkverband dat:

  • het aanbod gericht op basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen en digitaal)dichter bij de vragen brengt;
  • raakvlakken tussen de verschillende partners inzichtelijk maakt;
  • de mogelijkheid tot samenwerking vergroot.

 

ERFGOED – Echt goed

Dat de Bibliotheek een belangrijke rol bij cultuureducatie speelt, hebben we onderstreept met de ondertekening van een convenant van de gemeente Haarlem. Dat houdt in dat we in samenwerking met andere culturele instellingen een bijdrage leveren aan een leerlijn voor cultuureducatie. Cultuureducatie is een verzamelnaam voor kunst-, erfgoed- en media-educatie. We doen bijvoorbeeld mee met de Open Monumentendagen en verzorgen media-educatie.

Appen en Stappen in de Stad

In 2017 gingen groepen 8 van de basisschool en brugklassen van het voortgezet onderwijs aan de gang met de educatieve app Stappen in de Stad van de erfgoedgroep Haarlem, waar de Bibliotheek onderdeel van is. De leerlingen (maar ook volwassenen) beleefden veel plezier aan de ontdekkingstocht door de geschiedenis en legenden van Haarlem. 

Drie Haarlemse legenden worden ontrafeld:

  • de verovering van Damiate;
  • de vermeende uitvinding van de boekdrukkunst door Laurens Janszoon Coster;
  • het geheime gangenstelsel onder de belangrijkste gebouwen van Haarlem. 

De leerlingen onderzoeken in groepjes van drie één van deze legenden om een antwoord te vinden op de vraag of ze waar zijn of niet. Het startpunt is de Grote Markt; daar openen de leerlingen de app en vullen de code in die de leerkracht per mail heeft gekregen. De app daagt de leerlingen uit om te kijken naar historische gebouwen en bronnen. Door quizvragen te beantwoorden, scoren ze punten en ontrafelen het wachtwoord. De wandelingen leiden langs en door de verschillende instellingen in Haarlem.

 ‘Het was een groot succes! De kinderen waren enthousiast, de surveillerende collega's ook. Ook de weergoden waren ons gunstig gezind, het bleef droog en we zijn niet weggewaaid.’ – Bianca Moore, docent Montessori College Aerdenhout

Open Monumenten Dagen

Om de schatten in de Bibliotheek Haarlem Centrum te bereiken, moet je altijd door de eeuwenoude poort van het monumentale Doelengebouw. Pas bij het weggaan, merk je eigenlijk op welke bijzondere plek je bent geweest. Tijdens de Open Monumentendagen vertellen we dan ook altijd graag wat meer over de geschiedenis van het pand en zijn bewoners.

Ruim 450 jaar geleden werd het gebouw – de architect was niemand minder dan Lieven de Key – het hoofdkwartier van de Haarlemse Schutterij. Het gebouw werd beheerd door een heuse Doelenknecht. In 1572-1573 – het gebouw was nog geen tien jaar oud – zuchtten de Haarlemmers onder het beleg van Haarlem. 

Om in de sfeer van die periode te blijven, werden tijdens de Open Monumenten Dagen op 9 en 10 september tientallen mensen rondgeleid door het gebouw, met zijn Krijgsraadkamer, Bottelarij en Gevangenis. En natuurlijk de Doelenzaal, waar vroeger de schutterstukken van Frans Hals hebben gehangen. In het gebouw kon je Willem Ruijchaver, de Doelenknecht tegenkomen, of Kenau met haar dochters Geertruide en Kathelijne. Zij vertelden vol verve de mooiste verhalen.

Leestips in de sfeer van die tijd!

  • Kenau van Tessa de Loo;
  • Kathelijne van Kenau, de jeugdroman van Lydia Rood; 
  • Gebakken rat met beukenblad (kinderboek) van Bies van Ede.

  • Kenau

     - 
    Tessa de Loo
  • Kathelijne van Kenau

     - 
    Lydia Rood
  • Gebakken rat met beukenblad

     - 
    Bies van Ede

2.3

Persoonlijke ontwikkeling

Dat leden en gasten kunnen genieten van literatuur en cultuur in de breedste zin van het woord, beschouwen we als een essentieel onderdeel van algemene persoonlijke ontwikkeling. Niet alleen onze collectie is daarvoor een belangrijke bron.

Lees
verder

PERSOONLIJKE ONTWIKKELING – ook onderweg of online

Open Ochtenden – een ander begin van je dag

Ook de jachtige forens heeft weleens behoefte aan een moment van bezinning. Als je dan toch moet wachten op de trein, waarom dan niet een uurtje eerder je bed uit en een ontbijtje nuttigen bij één van de Open Ochtenden op de Bibliotheek op het station? Daar krijg je inspirerende inzichten over actuele onderwerpen zoals internet, social media, kunst & cultuur en ondernemerschap. Stap je even uit de sleur en begin je je dag net even anders. In 2017 werden de Open Ochtenden drukbezocht; ze waren grotendeels ‘uitverkocht’.

‘Met de Open Ochtend laten we onze bezoekers – hopelijk een tikkeltje onder de indruk – de dag op een ander (gedachte)spoor beginnen.’ – Mike Warners, programmacoördinator Open Ochtenden 

Kenniscafé

Iedere tweede dinsdag van de maand organiseert de Bibliotheek Zuid-Kennemerland het Kenniscafé: een avondvullend programma waarin de bezoekers uiteenlopende onderwerpen krijgen voorgeschoteld: van de geluksstofjes in ons brein tot de verste sterren in het heelal – en alles wat daartussen zit. Kennis delen en nieuwsgierigheid staan centraal. Voor vragen van bezoekers is ook altijd veel ruimte. 

In oktober was wetenschapsjournalist en publicist Govert Schilling te gast om te spreken over Einsteingolven, pulsars, de oerknal, laserinterferometrie en zwarte gaten. Klinkt als zware kost, maar door de herkenbare voorbeelden uit het leven van alledag, kreeg Govert de zaal in een mum van tijd mee. Voor even hadden de bezoekers het gevoel greep te krijgen op het ongrijpbare.

‘Appeltje-eitje die ruimte-tijd. Niet ingewikkelder dan een taart bakken. Het is even wennen dat er in de toekomst gekeken kan worden, maar Schilling maakt het wel aannemelijk.’ – Erna Houwers, coördinator Jeugdactiviteiten.

Online cursussen

Bibliotheekleden kunnen een jaar lang twee gratis online cursussen volgen. Er zijn in totaal dertig cursussen in de categorieën:

  • Vrije tijd
  • Persoonlijke ontwikkeling
  • Computer en nieuwe media
  • Gezondheid en voeding
  • Talen

Daarnaast ontvangt iedere cursist elke maand een korte cursus cadeau.

Cursussen

van de Bibliotheek

NL:

Geregistreerd

NL:

Aantal cursussen

BZK:

Geregistreerd

BZK:

Aantal cursussen

9.851

11.756

180

223

28.112

29.217

511

600

Top 5 cursussen landelijk:

  1. Digitale Fotografie 
  2. Spaans basis 
  3. Engels basis
  4. Frans basis 
  5. Blind en snel typen op keyboard en smartphone

Top 5 cursussen van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland:

  1. Spaans basis 
  2. Digitale Fotografie 
  3. Blind en snel typen op keyboard en smartphone
  4. Italiaans basis 
  5. Frans basis

3.0 Beleving

3.1

Een prettige ervaring

De Bibliotheek heeft een lange geschiedenis en een maatschappelijke opdracht. Onze leden, gasten en vrienden vormen ons bestaansrecht. We willen dat iedereen zich welkom en gewaardeerd voelt.

Lees
verder

Prettige verbondenheid

We willen onze leden en gasten een positieve beleving bieden als ze de Bibliotheek bezoeken. Iedereen is welkom, ongeacht afkomst, opleiding of inkomen. Na een middag studeren of werken in de bieb voel je je voldaan. Een lezing zet je aan het denken. Een boek of tijdschrift geeft je nieuwe inspiratie. Een bezoek aan de Bibliotheek is niet vluchtig; je voelt je verbonden met de plek, de mensen die je er ontmoet en de kennis die je er opdoet. 

Natuurlijk willen we onze leden behouden; we richten ons daarbij in het bijzonder op de jeugd. Dat is tenslotte de toekomst. Om ons aanbod beter af te stemmen op de wensen van onze leden en gasten, maken we onder meer actief gebruik van het BiebPanel, zie hoofdstuk 9.2 (BiebPanel – mening van leden en bezoekers).

Vrienden van de Bibliotheek

Dat mensen zich ook graag op een andere manier verbinden aan de Bibliotheek vinden we natuurlijk geweldig! Sinds 2015 zijn de Vrienden van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland actief. Ze spelen een actieve rol in het vergroten van de betrokkenheid van de Bibliotheek met haar achterban. Het zijn belangrijke ambassadeurs van alles waarvoor wij staan. Als Vriend draag je immers bij aan de toekomst van de Bibliotheek en lever je een bijdrage aan belangrijke maatschappelijke projecten om bijvoorbeeld laaggeletterdheid te bestrijden en het leesonderwijs aan kinderen te bevorderen.

Vriend word je al vanaf € 100 per jaar. Voor deze betrokkenheid en loyaliteit krijg je als Vriend:

  • een lidmaatschap (Comfortabonnement) van de Bibliotheek;
  • uitnodigingen voor speciale bijeenkomsten;
  • het boek dat jaarlijks in november wordt uitgedeeld in het kader van Nederland Leest.

Bijdrage 2017

In 2017 is de bijdrage van de Vrienden van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland besteed aan het project Eerste Hulp bij Werkstukken en Spreekbeurten (zie hoofdstuk 2). Hierdoor kunnen ook kinderen in de vestigingen Hillegom, Haarlem Noord, Haarlem Oost en Zandvoort binnenkort van deze dienst gebruikmaken. Heel belangrijk, omdat sommige ouders hun kinderen hier niet altijd bij kunnen helpen. 

Opmerking van een moeder die haar dochter (groep 6) op kwam halen bij de EHBW in de Bibliotheek Oost.

‘Ik ben zo blij met jullie, mijn dochter moet een PowerPoint-presentatie maken voor school en ik kan haar niet helpen omdat ik daar nog nooit mee gewerkt heb.’

3.2

Lezen

Wat is er leuker dan mensen verbinden door middel van lezen? We vervullen die gidsfunctie met liefde. We zijn er voor iedere lezer: van beginner tot veellezer.

Lees
verder

Een leven lang lezen

Lezen en je enthousiasme of verbazing delen over wat je leest, verbindt mensen. Je hebt immers een gedeelde ervaring of ontdekt juist dat die prachtige woorden voor allerlei interpretaties vatbaar zijn. Dat is nu zo leuk aan lezen! Bij de Bibliotheek Zuid-Kennemerland vindt het plaats in de vorm van voorleesuurtjes, leesclubs en andere leesstimuleringscampagnes. Leesbevordering en promotie van de lees- en literaire cultuur behoort tot het hart van de dienstverlening van de Bibliotheek. 

Zinderende zinnen bij het Zomerlezen 

In de zomer genieten veel kinderen volop van buitenspelen en ijsjes eten op het strand. Boeken lezen wil er nog weleens bij inschieten. In leesbevorderingstermen spreken we over ‘zomerverval’: kinderen die in de zomervakantie niet of nauwelijks lezen en daardoor één tot twee niveaus terugvallen in hun leesontwikkeling. Door regelmatig een boek erbij te pakken in de zomermaanden kan dit worden tegengegaan. 

Het leesbevorderingsprogramma Zomerlezen van de Bibliotheek is hiervoor een goed middel. Kinderen doen bij de medewerkers van de Bibliotheek verslag van de boeken die ze hebben gelezen. Je moet ze eens zien gloeien van trots als de medewerkers hen complimenteren met hun ‘veellezerij’ en interesse tonen in de verhalen van de kinderen. Om de leesprestaties te bekronen, krijgen de kinderen een sticker in hun leespaspoort. Is het paspoortje helemaal vol, dan kunnen ze op een cadeautje rekenen.

Deze broers zijn erg blij met het cadeautje – het leeslampje, ze komen het nog snel even ophalen zodat ze op de camping in de tent tot diep in de nacht kunnen lezen.

Meer dan [[COUNTER]] kinderen hebben met hun paspoorten Grenzeloos gelezen in de zomer van 2017

 ‘Een meisje dat een sticker kwam halen voor haar leespaspoort, vond mij de leukste bibliotheekmevrouw! Ook vroeg ze of ik een boek had geschreven, want dat zou ze zeker lezen. Helaas ben ik geen schrijver maar gewoon een bibliotheekmevrouw.’ – Sandra Dijkers, medewerker Publieksdiensten

#medewerkersvandebieb

Sandra 

Medewerker Publieksdiensten en telefonist

Al 33 jaar werkt ze met veel plezier bij de Bibliotheek. In die tijd is er een hoop veranderd, vooral op het gebied van digitalisering. Ze herinnert het zich nog goed: de typemachine en het sorteren van de kaartenbakken. Op dit moment werkt Sandra vooral bij de Servicebalie. Dat wisselt ze af met een telefonische dienst zo nu en dan. Ze haalt veel voldoening uit haar werk. Problemen van klanten? Ze vindt het een uitdaging om ze op te lossen. ‘Ik wil dat elke klant tijdens een bezoek iets positiefs meemaakt en blij de deur uit gaat.’

Nederland Leest – Robots in de bieb… blieb blieb

Nederland Leest… nog altijd graag en daar geeft de Bibliotheek Zuid-Kennemerland met plezier een impuls aan. Jaarlijks sluiten we aan bij de nationale leesbevorderingscampagne Nederland Leest.  Tijdens deze campagne staat één boek in het middelpunt, dat in de maand november gratis wordt uitgedeeld aan leden. Dit jaar was het cadeauboek Ik, robot van Isaac Asimov; een futuristische raamvertelling rond hoofdpersoon Susan Calvin, robotpsycholoog, die in 2057 terugblikt op haar leven. Het thema was dit jaar namelijk Robotica.

Dansen met robot Pepper

Robotica spreekt natuurlijk tot de verbeelding. De opening van de campagne werd verzorgd door een heuse robot. In de Bibliotheek Haarlem Centrum gaf robot Pepper samen met directeur Roxane van Acker het startsein voor de campagne. Kinderen én volwassenen kregen het cadeauboek van robot Pepper, konden met hem op de foto en waagden zelfs een dansje.

Oog in oog met Nao

Leden en gasten in de Bibliotheek Haarlem Noord en Haarlem Oost kregen later in november bezoek van robot Nao. De lezingen ‘Robots nu en in de toekomst’ en ‘Robots in de zorg’ waren boeiend en leerzaam, maar het leukste van alles was toch wel om oog in oog te staan met Nao en te zien wat hij allemaal kan.

3.3

Schrijven

Rake woorden op papier zetten, de juiste toon treffen. Het is een vak apart. Of je nu van mooischrijverij houdt of een maatschappelijke kwestie wilt aankaarten. Wie schrijft, die blijft!

Lees
verder

Schrijfkringen

In verschillende schrijfworkshops kunnen cursisten het hele jaar door bij de Bibliotheek Zuid-Kennemerland leren schrijven en toveren met taal. Voor wie mensen zoekt om samen te schaven aan zijn schrijfvaardigheden en daar graag feedback op krijgt (een zogenoemde ‘schrijfkring’) organiseert de Bibliotheek Zuid-Kennemerland drie keer per jaar een informatieavond. Je hoort dan wat een schrijfkring precies is, welke soorten schrijfkringen er allemaal zijn en wat er tijdens een schrijfkringbijeenkomst wordt gedaan. 

En het blijft niet beperkt tot de theorie. Natuurlijk ga je aan de slag met een schrijfoefening en lees je je schrijfsels later aan de anderen voor. Wie dat wil, kan tijdens zo’n avond meteen een schrijfkring vormen.

Amnesty Schrijfmarathon

Wat zwart-op-wit staat, heeft overtuigingskracht. Het kan onrecht bestrijden, grenzen overschrijden en muren omverwerpen. Dat weet Amnesty International als geen ander. In de Bibliotheek Haarlem Centrum werd in december de Amnesty Schrijfmarathon georganiseerd. Tijdens de marathon schrijven mensen brieven tegen onrecht en wordt er gedebatteerd over discriminatie, mensenrechten en mensen die vastzitten om hun mening of gemarteld worden. 

Op 600 andere locaties in Nederland schreven in 2017 duizenden brievenschrijvers samen een recordaantal brieven, kaarten, handtekeningen, sms’jes en appjes. Meer dan 170.000! Hoe meer brieven, hoe groter de druk op autoriteiten om te zorgen voor gerechtigheid. In de afgelopen jaren hebben de brieven die tijdens de Schrijfmarathon werden geschreven veel succes gehad. 

3.4

Verhalen vertellen, beluisteren & bekijken

Je in je eentje terugtrekken met een boek kan heerlijk zijn. Minstens zo leuk is het om die ervaring met anderen te delen. Achter ieder mens, voorwerp of voorval zit namelijk wel een goed verhaal. 

Lees
verder

Mamacafé

Je wereld staat op z’n kop als je voor het eerst je pasgeboren kind in je armen hebt. Hoe moet dat toch allemaal, zo’n klein hummeltje voeden, aankleden en verzorgen? Wel of geen borstvoeding, een gastouder of thuisblijfouder? Zo veel vragen, zo veel antwoorden. In een aantal vestigingen biedt de Bibliotheek Zuid-Kennemerland jonge ouders en andere opvoeders gelegenheid om al hun kleine en grote zorgen met elkaar te delen in het Mamacafé. Natuurlijk is er ook volop ruimte voor gezelligheid en om je verhaal te doen. 

Het Mamacafé vindt één keer per maand plaats en wordt georganiseerd met partners zoals Jeugdgezondheidszorg en het Centrum voor Jeugd en Gezin. Minimaal twee keer per jaar verzorgt de Bibliotheek het thema, bijvoorbeeld rond de Nationale Voorleesdagen.

In Hillegom en Zandvoort was het Mamacafé er al een tijdje. In het najaar van 2017 zijn er maar liefst drie vestigingen bijgekomen: Bennebroek, Haarlem Schalkwijk en Heemstede. In Bennebroek zijn ook Welzijn en het IKC Franciscus aangeschoven als partners.

Voorleesuurtje

Voor wie nog te jong is om zelf te lezen of gewoon graag voorgelezen wordt, staan bijna het hele jaar op vijf vestigingen van de Bibliotheek voorleesvrijwilligers klaar. Een team van twintig voorleesvrijwilligers zorgt ervoor dat kinderen van vier tot en met zes jaar (en hun jongere en oudere broertjes en zusjes en vaders en moeders) elke woensdag naar boeiende verhalen kunnen luisteren.

Het is heerlijk om te luisteren naar een gek, leuk, spannend of mooi verhaal. Het prikkelt de fantasie en stimuleert de taalontwikkeling. Per keer zijn er gemiddeld acht kinderen aanwezig.

Tijdens het voorleesuurtje nodigen we ook speciale gasten uit.  Dit jaar kwam Annemarie van der Eem voorlezen uit haar spiksplinternieuwe prentenboek Ik wil een leeuw!

 

Peuterbieb

De Peuterbieb richt zich op peuters en hun ouders of verzorgers. Tijdens de Peuterbieb vinden er allerlei activiteiten plaats die de taalontwikkeling stimuleren en peuters enthousiast maken voor lezen. Aan de hand van een vertelkastje worden er verhalen verteld met allerlei voorwerpen uit verteltassen.

Nationale Voorleesdagen

Nog zo’n sympathieke campagne: de Nationale Voorleesdagen (NVD). In 2017 stond daarin het prentenboek De Kleine Walvis centraal. Alle kinderen tot 7 jaar kunnen tijdens de Nationale Voorleesdagen gratis lid worden van de Bibliotheek en betalen geen inschrijfgeld. Ook kregen ze in 2017 een popje cadeau. Als aftrap was er een voorleesontbijt voor peuters en hun ouders. De daaropvolgende dagen was er in iedere vestiging wel een feestje: er werd gedanst, gezongen en natuurlijk geluisterd naar prachtige verhalen. Een enorm succes: vrijwel alle voorstellingen waren één week van tevoren al uitverkocht.

De actie leverde een kleine honderd nieuwe leden op. Ook bedachten we een extra actie om kinderen en ouders te stimuleren nog meer boeken te lenen. Wie boeken leende en een bon inleverde, maakte kans om De kleine walvis te winnen. We hebben honderd kinderen blij gemaakt met dit mooie boek! 

Een greep uit de activiteiten tijdens de NVD:

Ontbijtfeestje 

De Nationale Voorleesdagen begonnen met een superleuk ontbijtfeestje. Peuters en hun ouders konden lekkere broodjes eten en naar vips luisteren die voorlezen. In de Bibliotheek Haarlem Noord kwamen een brandweerman en een brandweervrouw voorlezen. Na het verhaal en de broodjes konden de kinderen eens een echte brandweerauto van dichtbij bekijken.  

 

Leeskringen – samen boeken lezen & bespreken

Ware liefhebbers van het boek en stille ambassadeurs van de Bibliotheek zijn het: de leden van onze 55 leeskringen. Veel van de leeskringen komen al jaren bij elkaar om boeken te bespreken. Een leeskring is een handige en goedkope manier om met meerdere mensen tegelijk hetzelfde boek te kunnen lezen. Aan de hand van een boekenlijst kunnen de kringleden de titels aangeven die zij graag bespreken.

Leeskringinformatieavonden

Wie een leeskring zoekt, kan vier tot zes keer per jaar bij de Bibliotheek terecht voor een informatieavond. In 2017 zijn er drie nieuwe leeskringen ontstaan tijdens zo’n informatieavond. Wat is nou zo leuk aan een leeskring volgens de deelnemers? Je leest vaak heel andere boeken, omdat je eens wat anders leest dan je favoriete schrijver of de top tien-boeken. En ook de boekentips van de medewerkers van de Bibliotheek stellen de leeskringdeelnemers erg op prijs.

Van leesclub naar kijkclub

Om te ontdekken of je een kunstwerk op dezelfde manier kunt bespreken als een boek, organiseerde het Frans Hals Museum in samenwerking met de Bibliotheek in 2017 voor zes leeskringen de eerste editie van Kijkclubs. 

De zes leeskringen keken afzonderlijk drie kwartier naar een 16e- of 17e-eeuws schilderij en drie kwartier naar een hedendaags kunstwerk. In die tijd bespraken ze met elkaar wat ze zagen, wat de kunstenaar met het kunstwerk bedoeld kan hebben en wat ze er zelf van vonden. Soms begeleidde een museumgids de groep en soms een gespreksleider uit de eigen leeskring die van tevoren informatie had ontvangen.

De belangstelling was zo groot – er meldden zich zestien leeskringen aan – dat er in 2018 een tweede pilot van de Kijkclubs komt.

Eerste Hulp bij Kunst

Een boek – of je het nu goed of slecht vond – kan meer betekenis krijgen als je erover van gedachten wisselt. Dat is ook de insteek van Eerste Hulp bij Kunst – een lezingenreeks over kunst en cultuur; een initiatief van samenwerkende culturele instellingen in Haarlem. Eerste Hulp bij Kunst helpt bij het bekijken, begrijpen, genieten van en luisteren naar hedendaagse kunstvormen. 

In de derde editie in de reeks van Eerste Hulp bij Kunst gingen Nelleke Noordervliet en Frank Westerman onder leiding van journalist Toef Jaeger met elkaar in gesprek over de vraag: is de mens beter te begrijpen dankzij fictie of moeten we het juist hebben van waargebeurde verhalen in de vorm van non-fictie? 

Schrijver in de spotlights

Hoewel je een schrijver beslist niet moet vereenzelvigen met zijn boek, is het razend interessant om te horen hoe die schrijver tot bepaalde thema’s komt, wat er mooi en uitdagend is aan schrijven en hoe je dat nu voor elkaar krijgt; het schrijven van een boek. Aan zulke verhalen biedt de Bibliotheek Zuid-Kennemerland graag een podium. 

In oktober verscheen het nieuwe boek van Suzanna Jansen, schrijver van Het pauperparadijs (2008). Op 31 oktober ging zij op uitnodiging van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland en Athenaeum Boekhandel Haarlem ook in gesprek met Toef Jaeger over haar nieuwe boek Ondanks de zwaartekracht. Suzanna Jansen is een goede verteller; de aanwezigen hingen aan haar lippen.

Luisteren = de juiste vragen stellen  (1) 

‘Voor straks: lekker slapen en morgen gezond weer op’. Wie herinnert zich deze slotzin van Sonja Barend niet? Meer dan veertig jaar lang was zij een van de vertrouwde gezichten op de Nederlandse televisie. Generaties groeiden op met haar programma's. Haar heldere en betrokken manier van vragen stellen, was een voorbeeld en inspiratie voor velen. Achter de elegante en intelligente verschijning van deze Koningin van de Talkshow gaat een aangrijpend oorlogsverleden schuil. In haar boek Je ziet mij nooit meer terug zoekt zij naar antwoorden op haar eigen vragen, die te maken hebben met het lot van haar vader en moeder in oorlogstijd. 

Op uitnodiging van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland en Athenaeum Boekhandel Haarlem ging Sonja Barend tijdens de Boekenweek op 28 maart in gesprek met Haarlemmer Paul Witteman. Onderwerp van gesprek waren haar indringende memoires. Het publiek kreeg een mooi inkijkje in wat haar tijdens haar loopbaan heeft bewogen.

De Doelenzaal in de Bibliotheek Haarlem Centrum zat stampvol. Het was jammer dat er maar 130 bezoekers in kunnen, want binnen een mum van tijd was deze lezing uitverkocht.

Luisteren = de juiste vragen stellen  (2) 

Op een mooie zondag in december hadden we topinterviewer Frénk van der Linden te gast in de Bibliotheek Haarlem Centrum. Ter gelegenheid van zijn zestigste verjaardag was van hem de jubileumbundel Onder Hollandse Helden uitgebracht. Géén bundel met zijn beste interviews, maar juist die vraaggesprekken waarvan Van der Linden het meest heeft geleerd. Deze keer waren de rollen omgedraaid: Frénk zat eens niet in de rol van interviewer, maar zat zelf op de ‘pijnbank’. Hem werd het hemd van het lijf gevraagd door burgemeester Jos Wienen van de gemeente Haarlem. Het resultaat: een mooie, oprechte en intieme dialoog.

Kunst kijken: ook een verhaal

Ook achter beeldende kunst zit een verhaal. Soms laat zich dat gemakkelijk lezen, soms minder gemakkelijk. De Bibliotheek geeft beeldende kunst ook een plek in haar vestigingen. In 2017 heeft de Bibliotheek een aantal tentoonstellingen georganiseerd. Er zijn twee plekken voor ‘plat’ werk: in de Bibliotheek Hillegom en de Bibliotheek Haarlem Noord. In de vitrine in Haarlem Centrum bij CoffeeStar is plaats voor ruimtelijk werk. Daar waren te zien:

  • verschillende exposities in samenwerking met Museum Haarlem;
  • een expositie over het tienjarig bestaan van het Haarlems Sieraadcollectief;
  • exposities van kunstenaarsboeken en keramiek.

In de Bibliotheek Hillegom en de Bibliotheek Noord zijn verschillende exposities geweest van schilders en tekenaars, waaronder blauwdrukken van Rosa Navarro, kleurige schilderijen van Mara Leiblum en foto’s van collega Sonja Slooten. In Hillegom werden werken geëxposeerd van onder andere Nicole van Dalen, Jannie Carabain en Corrie Huguenin en iconen van René Oude Groen.

4.0 Informatiewijzer

4.1

Informatievaardigheid, digitale geletterdheid en mediawijsheid

Iedereen heeft behoefte aan informatie, maar die is niet altijd vindbaar, toegankelijk of volledig. Als laagdrempelige plek heeft de Bibliotheek de kennis in huis om kinderen, jongeren en volwassenen de weg naar betrouwbare informatie te wijzen. Zo wordt iedereen InformatieWijzer!

Lees
verder

Digitale toegankelijkheid 

Toegang tot het internet is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Het gaat in Nederland vaak niet zozeer om gebrek aan een computer of een instabiele internetaansluiting, maar om slechte kennis van digitale diensten en informatie, omdat mensen de taal niet machtig zijn, digibeet zijn of een beperking hebben (door bijvoorbeeld een verminderd gezichtsvermogen of gehoor). Het aanbod van de Bibliotheek speelt in op deze zogeheten 21ste-eeuwse vaardigheden: de kennis, het inzicht en de houding die nodig zijn om te kunnen functioneren in en bij te dragen aan de kennissamenleving. De Bibliotheek Zuid-Kennemerland richtte zich vooral op mediawijsheid, ICT-basisvaardigheden en informatievaardigheden. 

Mediawijsheid en ICT-basisvaardigheden

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland helpt mensen niet alleen bij hun taalontwikkeling, maar ook bij digitaal geletterd worden en blijven. Dat doen we het hele jaar door met allerlei workshops en activiteiten:

  • een Tabletcafé in de Bibliotheek Haarlem Centrum, waarin iedere maand een ander thema aan bod komt, bijvoorbeeld apps op het gebied van gezondheid, reizen of lezen;
  • een Zomertabletcafé in de zomermaanden in diverse vestigingen;
  • workshops LinkedIn, e-book/e-reader en iPad;
  • cursussen Klik & Tik en Werken met de e-overheid;
  • het wekelijkse mediaspreekuur in alle vestigingen waarbij je vragen kunt stellen over tablets, smartphones, e-readers en social media.

We verzorgden ook op locatie workshops, zoals een iPad-workshop in het cultureel centrum van de Selimiye Moskee en Activiteitencentrum de Kleine Ringvaart. Of een workshop veilig internetgebruik bij de Roze Salon Haarlem.

Nooit te oud om te leren 

Onze (wellicht) oudste bezoeker van het mediaspreekuur is mevrouw Dorrestein. Met haar 89 jaar komt zij elke week trouw met haar iPad naar de Bibliotheek Bloemendaal om weer wat bij te leren. En dit al meer dan een jaar. Ze ziet slecht, maar woont vlakbij de bieb. De laagdrempeligheid van de Bibliotheek en het vriendelijke personeel maken het tot een wekelijks uitje voor haar. Mevrouw Dorrestein is heel dankbaar voor alles wat ze leert op haar tablet. Dit maakt haar namelijk minder afhankelijk. Ook daar is de Bibliotheek voor!

Klik & Tik

Als je digitaal vaardig bent, blijf je zelfredzaam, vindt of behoudt je je baan, breng je je school of studie tot een goed einde en blijf je in contact met anderen. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat 20% van de Nederlanders onvoldoende digitaal vaardig is. De Bibliotheek ondersteunt mensen bij het aanleren en versterken van digitale vaardigheden met de basiscursus Klik & Tik. Tijdens deze cursus leer je de computer gebruiken, met e-mail werken, op het internet zoeken en omgaan met social media.

In 2017 werd de cursus 20 keer gegeven en haalden maar liefst 150 mensen hun certificaat. De waardevolle hulp van ons team vrijwilligers heeft zeker bijgedragen aan dit succes!

Samenwerking met de Belastingdienst

In 2016 besloten de Belastingdienst, de Koninklijke Bibliotheek en de openbare bibliotheken samen te werken om mensen te helpen in hun contact met de e-overheid. Bibliotheken helpen burgers onder andere bij de belastingaangifte en het aanvragen van toeslagen. De Bibliotheek Zuid-Kennemerland geeft op de volgende manieren invulling aan het convenant met de Belastingdienst:

  • We bieden voldoende computers met internetaansluiting aan waarmee burgers hun zaken met de Belastingdienst kunnen afhandelen.
  • Mensen kunnen bij ons de cursus Digisterker: ‘Werken met de e-overheid’ volgen om hun weg te vinden op websites van de landelijke en gemeentelijke overheid. Onze mediacoaches werden daarbij in 2017 ondersteund door een fijn team van vrijwilligers.
  • We bieden ruimte aan in de Bibliotheek Haarlem Centrum aan het wekelijkse belastingspreekuur van de Formulierenbrigade van DOCK Haarlem.

Informatievaardigheden

In de uitwerking van onze missie en visie geven we hoge prioriteit aan het bevorderen van de zogeheten 21ste-eeuwse vaardigheden van onze leden en gasten. Informatievaardigheden maken hier een belangrijk deel van uit. Het gaat dan om het zoeken, selecteren, verwerken en gebruiken van relevante informatie. Wie goede informatievaardigheden heeft, is voorbereid op een leven lang leren; een belangrijke voorwaarde om zelfstandig te kunnen functioneren in de huidige kennis- en informatiesamenleving. Betrouwbare informatie vinden is echter niet eenvoudig. De vele informatiestromen die op ons afkomen, nepnieuws en filterbubbels dragen hieraan bij. Ook heeft niet iedereen een netwerk of de juiste technische mogelijkheden tot zijn beschikking.

Raak je het spoor al bijster? Niet gek hoor. Een filterbubbel of informatieluchtbel is het resultaat van een gepersonaliseerde zoekopdracht. Daarbij probeert een algoritme van een website te bepalen welke informatie je als gebruiker zou willen zien, gebaseerd op informatie over jou die eerder is verzameld, zoals locatie, klikgedrag en zoekgeschiedenis. Het gevolg: je krijgt alleen nog informatie te zien die je eigen standpunten of opvattingen bevestigt. Je zweeft rond in je eigen culturele of ideologische luchtbel.

Advies 

Niet iedereen is zich ervan bewust dat technologie, zoals die van zoekmachines of websites, sturend kan zijn bij het vinden van informatie. Nu de digitalisering zich op alle gebieden in ons leven manifesteert en (nep)nieuws zich sneller dan het licht verspreidt, hebben veel mensen behoefte aan onafhankelijk en begrijpelijk advies over informatie vinden en selecteren. Daarin ziet de Bibliotheek een rol voor zichzelf weggelegd. De Bibliotheek geeft mensen een steuntje in de rug om informatie- en digitaal vaardiger te worden en hen helpen om met internet, digitale bronnen en programma’s om te gaan. En te ontdekken dat er ook allerlei moois mogelijk is, zoals 3D-printen, virtual reality en de machtig mooie toepassingen van drones.

Informatiedeskundigen

Bij het aanleren van al deze vaardigheden spelen onze medewerkers een belangrijke rol: betrouwbare informatie vinden en selecteren, is ons vak en daar zijn we trots op. Een aantal medewerkers is in 2017 opgeleid tot informatiedeskundige, zodat ze onze leden en gasten kunnen helpen bij het vinden van een antwoord op complexere vragen. Een informatiedeskundige is in staat op een hoog abstractieniveau te werken en kan op een gestructureerde wijze tot een juist en objectief resultaat komen. 

De informatiedeskundigen gaan ook workshops verzorgen: de deelnemers leren daarin hoe ze zo efficiënt en effectief mogelijk de juiste informatie vinden. Daarnaast zijn we in gesprek met een aantal organisaties (zoals scholen) om voor hen dienstverlening te ontwikkelen.

#medewerkersvandebieb

Elsbeth

Informatiemedewerker en GGD’er

De Bibliotheek is de plek voor nieuwsgierige geesten. Of je nu lid, gast of medewerker bent. En dat is Elsbeth ook: nieuwsgierig! Extra leuk dus dat ze daar haar werk van heeft kunnen maken. Als informatiedeskundige helpt Elsbeth iedereen op weg die informatie zoekt. Of je nu vragen hebt over ‘fake news’ of wel wat hulp kunt gebruiken bij het zoeken naar betrouwbare bronnen voor je werkstuk. Ook begeleidt Elsbeth groepen in de GGD (Groepsgerichte Dienstverlening). Vooral de afwisseling vindt ze leuk. ‘Het ene moment leg ik een oudere uit hoe hij zijn smartphone kan bedienen, het andere moment help ik een jong meisje een mooi prinsessenboek uitzoeken.’ Nieuwsgierigheid aanwakkeren en voeden. Daar doet Elsbeth het voor. ‘Vooral voor kinderen kan het uitzoeken van een boek echt magisch zijn.’

4.2

Spreekuren

Een adviseur inschakelen; het kan in de papieren lopen. Niets prettiger dan even de bieb inlopen en vrijblijvend advies krijgen over je belastingaangifte, scriptieperikelen of juridische akkefietjes. Dat is mogelijk bij de gratis inloopspreekuren van de Bibliotheek.

Lees
verder

Inloopspreekuren – laagdrempelig advies

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland heeft goede contacten met organisaties in de regio. We werken graag samen en dat werpt zijn vruchten af! Of het nu advocaten, studieadviseurs of financieel adviseurs zijn; ze verbinden zich graag aan de Bibliotheek. Wekelijks zitten in onze vestigingen bij gratis inloopspreekuren talloze deskundigen klaar om vragen van bezoekers te beantwoorden. Heel fijn dat we kunnen voorzien in de behoefte van leden en gasten aan laagdrempelig advies. De organisaties die de spreekuren verzorgen, kunnen op die manier aan hun naamsbekendheid werken en klanten vinden. En ze onderscheiden zich ook door maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Een win-winsituatie!

Met wie werkten we zoal samen in 2017?

startende zzp’ers, bijvoorbeeld:

  • een professional organizer;
  • een coach op het gebied van faalangstreductie;
  • keuzeLAB (voor hulp bij profiel- en studiekeuze in het voortgezet onderwijs);
  • scriptiecoach (hbo en wo).

non-profitorganisaties:

  • de Formulierenbrigade (Dock), helpt mensen op afspraak bij het invullen van belastingformulieren en het aanvragen van toeslagen;
  • Stem in de stad/MoneyFit: schuldhulpverlening;
  • Tandem: ondersteuning van mantelzorgers.

Sinds kort bieden we ook een Taalspreekuur aan in een aantal vestigingen. Floor Banning, consulent Taalvaardigheid, geeft dan antwoord op allerhande taalvragen. Floor zit bovendien wekelijks bij het Taalpunt van UWV.

4.3

Cursusmarkt

Lekker grasduinen in het cursusaanbod van het nieuwe seizoen. Het kan op de Cursusmarkt die jaarlijks op het Doelenplein van de Bibliotheek Haarlem Centrum wordt georganiseerd.

Lees
verder

Cursusmarkt – een bewezen succes

Het was weer een succes, de Cursusmarkt op het Doelenplein en in de Doelenzaal van de Bibliotheek Haarlem Centrum, bij de aftrap van het nieuwe culturele seizoen. De markt, die dit jaar zijn eerste lustrum beleefde, trok maar liefst 1.200 bezoekers. Laagdrempelig kennismaken met organisaties en proeflessen doen, is niet alleen leuk, het draagt ook bij aan de persoonlijke ontwikkeling van onze leden en gasten. 

Bij de aantrekkelijk ingerichte kramen lieten zestig cursusaanbieders zien wat er allemaal in de regio te doen en te beleven valt. Of je nu op zoek was naar iets met taal, dans, creativiteit, sport of spiritualiteit; er was voor ieder wat wils. Wie eerst wilde snuffelen aan een cursus kon terecht bij één van de gratis proeflessen.

De belangstelling van aanbieders om op de Cursusmarkt te staan, was zelfs groter dan het aantal beschikbare plaatsen.

‘Bij mijn proefles meditatie waren zo’n twintig mensen. Ze vonden het allemaal prachtig, waren blij, dankbaar en ontroerd. Ik werd omhelsd en omstandig bedankt. Het was mooi en zinvol. Volgend jaar ben ik er graag weer bij!’ –  Annemarie van Tijen, cursusaanbieder

5.0 Regionale rol

5.1

Midden in de maatschappij

De Bibliotheek staat midden in de samenleving. En die samenleving verandert. Mensen hebben andere wensen en behoeften dan pakweg vijf jaar geleden. Dat brengt nieuwe uitdagingen met zich mee. Daar staan we niet alleen voor: samen met partners in de regio onderzoeken en grijpen we nieuwe kansen en mogelijkheden.

Lees
verder

Groter bereik 

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland wil een plek zijn die laagdrempelig en toegankelijk is. Toch zijn er groepen in de samenleving voor wie de dienstverlening van de Bibliotheek nog niet zo bekend of bereikbaar is. Dat kunnen vluchtelingen zijn, ouderen in woonzorgcentra of laagtaalvaardige medewerkers van bedrijven. Om ook deze mensen te bereiken, werkt de Bibliotheek samen met verschillende organisaties in de welzijnssector, zoals woonzorgcentra, het Centrum voor Jeugd en Gezin en vluchtelingenorganisaties. Zo versterken we het gezamenlijke aanbod en onze maatschappelijke relevantie voor de inwoners van ons werkgebied en in het bijzonder onze leden en gasten. We zoeken ook actief verbinding met bedrijven in de regio. Van de bloemenwinkel, boekhandel of bakker op de hoek, tot samenwerkingspartners als Spaarnelanden in het kader van het project Haarlem Plastic Vrij.

Nieuwe dienstverlening 

In 2017 hebben we er nadrukkelijk voor gekozen om de vraag van (potentiële) samenwerkingspartners en nieuwe doelgroepen centraal te stellen. In onze gesprekken met hen brengen we hun behoeften in kaart. Door middel van co-creatie zijn we volop bezig met het ontwikkelen van nieuwe dienstverlening, die nauw aansluit bij de wensen van onze leden en gasten. De medewerkers van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland zijn in 2017 getraind om aan deze nieuwe manier van werken invulling te geven. Ook hebben we per bibliotheekvestiging het omliggende netwerk in kaart gebracht. Hierdoor hebben we nieuwe kansen en samenwerkingsmogelijkheden beter in beeld.

‘Ik ben verrast door de veelzijdigheid van de Bibliotheek in Hillegom. Het is allang geen plek meer waar alleen boeken worden uitgeleend. De Bibliotheek is de spin in het web in het netwerk op lokaal niveau.’ – Willem Greving, Fonds 1818 

Welkom Hier Haarlem 

Op 22 april nam de Bibliotheek Zuid-Kennemerland in de Philharmonie in Haarlem deel aan Welkom Hier, een festival dat op diverse plekken in het land georganiseerd wordt door Justice and Peace (dat al ruim 45 jaar werkt aan het bevorderen van respect voor mensenrechten in binnen- en buitenland). Met de Welkom Hier-festivals wil Justice and Peace mensen met elkaar in verbinding brengen: Nederlanders met nieuwkomers en vluchtelingen, mensen die iets willen beginnen met mensen die al ergens mee aan de slag zijn gegaan en mensen die met anderen hun ervaringen, ideeën en mogelijke zorgen willen uitwisselen. De contacten die hierdoor ontstaan, versterken de lokale opvang en integratie van vluchtelingen en nieuwkomers. 

Er was van alles te beleven: er was een Marokkaans meisjeskoor, een theatervoorstelling van Nederlanders en vluchtelingen, rondetafelgesprekken met onder anderen burgemeester Wienen van de gemeente Haarlem en Frederique Janss, directeur van Bureau Discriminatiezaken Kennemerland en er was de hele dag door een ‘initiatievenmarkt’. Op die markt stonden drie medewerkers van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland. Zij gaven informatie over het taalaanbod (taalcursussen en het NL-plein) en BoekStart en hebben volop genetwerkt om de dienstverlening van de Bibliotheek onder de aandacht te brengen.

Lokale samenwerking: Digitaal Sterker!

De gemeente Haarlem en gemeente Zandvoort vinden het belangrijk dat ouderen aan hun digitale vaardigheden werken, zodat ze zelfstandig gebruik kunnen maken van de digitale overheid en de digitale systemen van bijvoorbeeld zorgverleners en banken. De Bibliotheek Zuid-Kennemerland, Haarlem Effect, DOCK Haarlem en Pluspunt Zandvoort werken op dit gebied samen in het project Digitaal Sterker! om gezamenlijk een laagdrempelig aanbod op dit terrein te ontwikkelen. De Bibliotheek brengt het aanbod in kaart, zodat mensen het weten te vinden en ook weten van welke diensten ze allemaal gebruik kunnen maken.

Er wordt een Digitaal Team van vrijwilligers gevormd, dat wekelijks op locaties, zoals in Buurtkamers, ondersteuning gaat bieden. Deze vrijwilligers volgen ook een deskundigheidsbevorderingsprogramma. Daarnaast proberen we mensen te bereiken die minder taalvaardig zijn. 

Participatiemarkt

Begin maart vond in de Bibliotheek Haarlem Schalkwijk de tweede editie plaats van de Participatiemarkt, een initiatief van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland, de gemeente Haarlem, de gemeente Zandvoort en Pasmatch Personeelsdiensten. Met deze activiteit ondersteunt de Bibliotheek mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In een gemoedelijke sfeer kon iedereen die (weer) aan het werk wilde, informatie krijgen over: 

  • wijkactiviteiten;
  • dagbesteding;
  • vrijwilligerswerk;
  • opleidingen en (taal)cursussen;
  • werkstages. 

Ook de Haarlemse wethouder van Sociale Zaken, Joyce Langenacker, toonde haar betrokkenheid: ze sprak met verschillende bezoekers en vertegenwoordigers van de dertig deelnemende organisaties.

Er kwamen maar liefst 200 bezoekers op de Participatiemarkt in de Bibliotheek Haarlem Schalkwijk af!

Baby- en Peutermarkt

In september boden de Bibliotheek Hillegom en het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) voor de tweede keer een podium aan lokale organisaties om hun aanbod voor baby’s en peuters onder de aandacht te brengen. Bij iedere kraam waren er activiteiten speciaal voor de kinderen. Zo werd er muziek gemaakt, geschminkt, geknutseld met eten, gedanst, appeltjes gegeten, gegymd, gespeeld, gegrabbeld, geknutseld met papier en heel veel gelachen.

5.2

Volop aandacht voor kunst, cultuur en verdieping

Het is een van onze kerntaken: mensen laten kennismaken met kunst en cultuur. Ook hierin trekken we steeds meer op met partners in de regio. Ons doel: het hoofd & het hart raken. Kunst is namelijk voor iedereen! Het verrijkt je en verbreedt je horizon.

Lees
verder

CUH: creatieve krachten gebundeld

In 2016 ontving de Bibliotheek Zuid-Kennemerland de Creatieve Universiteit Haarlem (CUH) voor een XXL-editie van de Creatieve Universiteit. Daar ontstond de wens om op regelmatige basis samen te werken. In 2017 leidde dit tot een aantal gratis toegankelijke colleges. ‘Fake news’, leiderschap, puzzelkracht en ‘cold cases’. Het passeerde allemaal de revue.

De Creatieve Universiteit Haarlem gaat over houding, vaardigheden en het delen van verhalen. Over alles wat mensen raakt. Waarom is de samenwerking tussen de Bibliotheek en de CUH logisch? We bouwen allebei vanuit een breed en sterk netwerk aan het verspreiden van kennis. Niet met een gestandaardiseerd systeem of door mensen in een keurslijf te persen. Maar vanuit nieuwsgierigheid; de belangrijkste bron van kennis.

Parksessies: kunst voor het grijpen

Op vier zomerse woensdagavonden konden beginnende én doorgewinterde cultuursnuivers hun hart ophalen bij Parksessies, een laagdrempelig, interdisciplinair kunstfestival dat in samenwerking met de culturele instellingen wordt georganiseerd in de Haarlemmerhout in Haarlem. Het festival wil kunst naar de openbare ruimte halen en op die manier mensen aanspreken die normaal gesproken niet zo gauw een theater of museum bezoeken. 

Ook dit jaar was de Bibliotheek van de partij op dit – meestal– zonnige festival. Over kunst en zon gesproken: woordkunst is hot! De Bibliotheek had een programma boordevol dichters, spoken word-artiesten en poëzie. Vier edities lang schreven de Schone Schrijvers gedichten op maat, waren de bezoekers een en al oor bij artiesten in de Silent Poetry Disco van Wordbites en sloot de Nederlandse rap-legende Def-P met een bonte verzameling ‘freestylerappers’ het woordenspektakel af in de iconische koepel van de Haarlemmerhout.

Ledenvoordeel, voor de Betere Zaken des Levens

Leden van de Bibliotheek konden tot voor kort met korting aan uiteenlopende culturele activiteiten deelnemen: Voordeel met je Biebpas. Aan dit landelijke loyaliteitsprogramma kwam in juli 2017 een eind. De Bibliotheek Zuid-Kennemerland heeft haar leden onder de noemer ‘Ledenvoordeel’ in 2017 niettemin nog aantrekkelijke kortingen kunnen bieden. Zo konden onze leden tegen een aantrekkelijke prijs terecht bij poppodia, musea, maar ook winkels en andere bedrijven.

‘De Bibliotheek heeft een zeer uitgebreide achterban van geïnteresseerden in de Betere Zaken des Levens. De Bibliotheek voorziet mensen van het nodige leesvoer en wij kunnen onze mooiste concerten aan hen voorschotelen via de nieuwsbrieven of de website van de Bibliotheek. Zo helpen twee culturele instellingen elkaar hun beider achterbannen van dienst te zijn!’ – Poppodium Patronaat

Buiten de lijnen. Een cross-over tussen kunst en boek

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland verzamelt al eeuwen boeken met een bijzondere grafische vormgeving. Ze worden bewaard in de depots van het Noord-Hollands Archief. Ook de prachtige moderne collectie kunstenaarsboeken – boeken gemaakt door een kunstenaar – kreeg daar een plek. 

Onlangs werd de verzameling uitgebreid met een schenking van kunstenares Alicja Werbachowska. De schenking bood de gelegenheid om de collectie kunstenaarsboeken onder de aandacht te brengen in de tentoonstelling ‘Buiten de lijnen. Een cross-over tussen kunst en boek’, waaraan deze kunstenaar zelf ook meewerkte.

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland en het Noord-Hollands Archief werkten hiervoor samen (als onderdeel van ‘Rondje Kunst’, een bredere samenwerking van Haarlemse culturele instellingen). De samenwerking bestond uit:

  • een tentoonstelling (van 22 september t/m 27 oktober 2017) waar diverse kunstenaarsboeken in de Janskerk konden worden bekeken;
  • een aantal activiteiten;
  • een educatieprogramma voor het voortgezet onderwijs;
  • een serie video’s om de kunstenaarsboeken goed tot hun recht te laten komen. 

Vijfhoekkunstroute

Bij de Bibliotheek Haarlem Centrum hoef je maar de hoek om te slaan en je bent in de pittoreske Vijfhoek. Alle reden dus voor de Bibliotheek om weer aan te sluiten bij de Haarlemse Vijfhoekkunstroute. In de Doelenzaal exposeerden verschillende kunstenaars hun werk. De prominente rode plastic vis, een werk van Ap Esenbrink, wees de bezoekers de weg naar de Doelenzaal. Het werk is later aangekocht door de Bibliotheek Zuid-Kennemerland en is nu voor de Bibliotheek de mascotte voor het project Haarlem Plastic Vrij.

Stof tot nadenken in de Maand van de Filosofie

We treden graag als netwerkpartner op. Dat deden we in 2017 bijvoorbeeld in de Maand van de Filosofie met het Filosofisch Café Haarlem en Boekhandel De Vries. Om tot een mooie programmering te komen, stemden we onze activiteiten op elkaar af. Er waren optredens van de filosofen Sabine Wassenberg en Jan Keij en van Joke Hermsen, auteur van het essay van de Maand van de Filosofie. 

Miriam van Reijen sprak bovendien tegenover zo’n tachtig aandachtige toehoorders in de Bibliotheek Haarlem Centrum over de stoïcijnse levenskunst.

6.0 Innovatie

6.1

Innovatie vanaf de wieg

Iets tot de bodem willen uitzoeken, grenzen aftasten, nieuw terrein verkennen... Het zit er bij ons ingebakken. We verspreiden het nieuwsgierigheidsvirus graag; of je nu jong of oud bent. Logisch dus dat we nieuwe technieken omarmen en de kennis daarover met de wereld delen.

Lees
verder

Voedingsbodem voor innovatie

We zien het als onze taak om onze bijdrage aan de maatschappij continu te verbreden en te verdiepen, met respect voor mens, milieu en maatschappij. Zowel binnen als buiten onze muren werken we hard aan een vruchtbare innovatiecultuur. En dat begint vanaf de wieg! Ieder kind is nieuwsgierig, maar ook iedere volwassene kan nog wat leren. Daar spelen we op in met ons aanbod.

Kindermedialab: lekker prutsen

Kinderen moeten digitaal geletterd zijn om mee te komen in de huidige maatschappij. Ze moeten snappen hoe nieuwe media werken en hoe je ze gebruikt. Niet iedereen leert deze vaardigheden echter van zijn van ouders of op school. 

Dankzij subsidie van de gebiedsverbinders en buurtregisseurs uit Haarlem-Oost, Haarlem-Schalkwijk en Haarlem-Noord heeft de Bibliotheek het Kindermedialab kunnen opzetten. In het Kindermedialab organiseren we laagdrempelige activiteiten voor kinderen van vier tot en met twaalf jaar. Niet alleen de kinderen kunnen lekker experimenteren; ouders doen minstens zo enthousiast mee! We organiseren het Kindermedialab nu op alle bibliotheekvestigingen. Zijn we trots op! 

Wat valt er allemaal te beleven in het lab?

  • demonstraties in augmented reality (AR) en virtual reality (VR);
  • programmeren met robotjes;
  • LEGO We DO;
  • Minecrafttoernooien;
  • Scratch;
  • leren bloggen;
  • 3D-ontwerpen;
  • online tijdschriftjes maken;
  • stop-motionfilmpjes of GIF’jes maken. 

Leren programmeren 

Kinderen komen in het Kindermedialab spelenderwijs met nieuwe technieken in aanraking en worden in hun logisch denken gestimuleerd. De logica van het programmeren ontdekken ze bijvoorbeeld aan de hand van verschillende (bord)spelletjes, apps en robotjes. Door de schattige robotjes Dash & Dot te programmeren, gaan die bijvoorbeeld op een xylofoon spelen. Of je kunt een bordspel spelen waarin je Bits & Bytes helpt met hun zoektocht naar een grote, glanzende diamant, terwijl je allemaal obstakels moet overwinnen. Lekker spelen én leren.

Minecraft

Minecraft is een computerspel dat is opgebouwd uit blokjes. Minecraft spelen is leerzaam: er zijn duidelijke regels, het prikkelt de fantasie en vergroot het ruimtelijk inzicht. Ook leren sommige kinderen door het spelen van Minecraft een beetje Engels. In de Bibliotheek Haarlem Noord is in de herfstvakantie een groot Minecraftfeest georganiseerd voor kinderen tot en met twaalf jaar. Ruim zestig kinderen bouwden in teams een eigen spookkasteel.

Wat was er zoal te doen?

  • Minecrafttoernooi (9-12-jarigen);
  • Minecraftpaperworkshop;
  • 3D-printen met Minecraft; 
  • tekenen met een 3D-pen en tablet.

Wedstrijd

Drie enthousiaste jongens van ‘Droomcraft’ – populair onder het jonge Minecraftpubliek – verzorgden de aftrap voor de wedstrijd en gaven tips en trucs. Met rode oortjes ging ieder team aan de slag. Al snel ontstonden er fantastische bouwwerken. 

Voor de deskundige jury, bestaande uit de jongens van Droomcraft en Roxane van Acker, was het nog knap lastig om het mooiste bouwwerk uit te zoeken. Het winnende bouwwerk werd  op het grote doek vertoond en het koppel kreeg een mooie prijs. 

Drones in de bieb

Eind november gaf 2STICKS Racing Team aan ruim honderd belangstellenden een demonstratie van drones in de Doelenzaal van de Bibliotheek Haarlem Centrum. Met een videobril werd een verbinding met de camera in de drone gemaakt, waardoor het leek alsof je zelf in de drone zat. De bezoekers van het dronespektakel konden tijdens de demonstratie live meekijken via een groot scherm. 

In de zaal was een route uitgezet met hindernissen waar onder, boven en tussendoor gevlogen werd met de drones. De kinderen mochten zelf de route bepalen die de piloten gingen vliegen. Het was een gezoem van jewelste en de piloten werden flink aangemoedigd!

De durfals onder de kinderen mochten proberen om met een proppenschieter de drones uit de lucht te schieten!

Pilots op het gebied van co-creatie: 21e-eeuwse vaardigheden

De ontwikkelingen in de techniek en de digitalisering van ons leven gaan zo snel, dat het voor iedereen belangrijk is om te werken aan zogenoemde 21e-eeuwse vaardigheden. In het onderwijs wordt daar al het nodige aan gedaan, maar ook daarbuiten is het belangrijk om je deze vaardigheden eigen te maken of je kennis op dit gebied bij te spijkeren. Eind 2017 zijn we gestart met een aantal pilots om ‘de vraag op te halen’. We willen namelijk dat het aanbod van de Bibliotheek aansluit bij de behoeften van onze leden en gasten. Met een aantal onderwijsinstellingen en organisaties (bijvoorbeeld Zorgbalans) zijn we nu in gesprek om – bij voorkeur gezamenlijk – tot concrete dienstverlening te komen.

Hartverwarmend, multitouchbruiden

Een van de kerntaken van de Bibliotheek is om ontmoeting en gesprek te stimuleren. Dat kan in het ‘echt’, maar ook via innovatieve digitale technieken, zoals onze multitouchschermen. Rond Valentijnsdag was er een heuse ‘bruidsshow’ op deze schermen te zien.

Onze oproep bij ons publiek, in de lokale kranten en op de website om ter gelegenheid van Valentijnsdag trouwfoto’s naar ons op te sturen, leidde tot veel reacties. We kregen prachtige foto’s van onze voorouders, maar ook van stelletjes die net getrouwd waren. Een mooi tijdsbeeld van trouwtradities en -gebruiken van 1900 tot nu. 

Die foto’s kregen een plekje in onze ‘Zo ben ik getrouwd’-app, die in de Bibliotheek Haarlem Centrum feestelijk werd gelanceerd door trouwambtenaar Frank Zwart. Een mooie expositie van bruidskleding en een drankje met Valentijnslekkernij maakten het helemaal af.

De ‘bruidsshow’ was te bekijken op de multitouchtafels in de vestigingen Haarlem Centrum, Bloemendaal, Heemstede, Hillegom en Zandvoort. Een multitouchtafel is een heel grote tablet waar je door tekst en beeld kunt ‘swipen’.

6.2

Duurzaamheid

Duurzaamheid is de toetssteen voor ons handelen. Mens, milieu en maatschappij, we zijn er zuinig op. We dragen ons steentje bij door boeken uit te lenen en kennis & erfgoed voor iedereen toegankelijk te maken, maar ook door maatregelen te treffen om onze bedrijfsprocessen te verduurzamen.

Lees
verder

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland zet zich blijvend in om de belasting op het milieu, onze leefomgeving en onze maatschappij te beperken. Bij al onze beslissingen zoeken we nadrukkelijk naar duurzame oplossingen en proberen we op die manier een positieve bijdrage te leveren.

Green Key

Samen met de eigenaren van onze panden werken we aan verduurzaming van de bibliotheekvestigingen. Uiteraard gebruiken we alleen groene energie en schakelen we steeds meer over op ledverlichting. De vijf zelfstandige bibliotheekvestigingen (Haarlem Centrum, Haarlem Noord, Haarlem Schalkwijk, Hillegom en Bloemendaal) zijn allemaal met ‘Goud’ (de hoogste klasse) gecertificeerd voor Green Key, het duurzaamheidskenmerk voor bedrijfsvoering. Organisaties met een GreenKey-keurmerk doen er alles aan om duurzaam te handelen, zonder dat hun gasten inleveren op comfort en kwaliteit. 

Wat doen we zoal op ‘groen gebied’?

  • Waterbesparende kranen.
  • Geen schadelijke schoonmaakproducten. 
  • FSC-gecertificeerd papier.

#medewerkersvandebieb

Jaap

Facilitair Coördinator

Niet altijd zo zichtbaar, maar onmisbaar: de Facilitaire Dienst van de Bibliotheek. Achter de schermen zorgen Jaap en zijn collega’s dat alles soepel loopt en de Bibliotheek haar leden en gasten kan ontvangen. Of het nu om zalenverhuur, transport tussen de vestigingen of het technisch beheer van de vestigingen gaat. Jaap en zijn collega’s regelen het. ‘We zijn de olie tussen de raderen.’ Maar dan wel duurzame olie… als het even kan. De Bibliotheek zoekt namelijk steeds meer naar energiezuinige oplossingen, zoals waterbesparende kranen. Trots is Jaap dan ook op het Green Key-keurmerk van de Bibliotheek. Die duurzaamheidsambitie spreekt ook uit Haarlem Plastic Vrij, een project van de Bibliotheek en acht andere culturele instellingen in Haarlem. Samen proberen ze mensen ervan bewust te maken dat het hoog tijd is om minder plastic te gebruiken. Plastic Fantastic? Not!

Samenwerking

We kijken niet alleen of en hoe we onze bedrijfsprocessen duurzamer kunnen maken, maar werken ook met anderen samen om de bewustwording over ecologische problemen te vergroten. Zo waren wij samen met de culturele instellingen van Haarlem in 2017 genomineerd voor de Groene Mug Bokaal.

Haarlem Plastic Vrij 

Met de Haarlemse culturele partners werken we ook samen in Haarlem Plastic Vrij. Dit project wil de inwoners van Haarlem bewust maken van het gebruik van plastic en de afvalstroom die met plastic gemoeid is. We geven zelf het goede voorbeeld door PET-flessen uit onze organisatie te bannen en met activiteiten voor de inwoners van de stad.

Haarlem Plastic Vrij is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van de gemeente Haarlem, J.C. Ruigrok Stichting, Fonds NME en de Rabobank.

Duurzaamheidsmarkt – ook in de stad bezig met duurzaamheid

De Grote Markt in Haarlem was zondag 1 oktober het decor voor het Haarlem Duurzaam Festival, de jubileumeditie van de Haarlem Duurzaam Markt (in 2017 voor de tiende keer georganiseerd). Er was een voorstelling van kindertheater Poespas, dat milieu-issues ludiek en interactief vertaalt naar kinderen en jongeren. En op het podium op de Grote Markt konden belangstellenden gratis genieten van de ludieke voorstelling ‘Plastic Fantastic’. Bij deze voorstelling kreeg het publiek niet alleen tips, tricks & tools, maar werd ook duidelijk dat glamoureus, bewust en groen leven best hand in hand kunnen gaan!

‘Plastic Fantastic’ werd aangeboden door de Bibliotheek Zuid-Kennemerland in samenwerking met de Creatieve Universiteit Haarlem

 

7.0 Enthousiaste medewerkers

7.1

Betrokken en vakkundig personeel

De Bibliotheek kan niet zonder de inzet, het enthousiasme en de expertise van haar medewerkers. Bevlogenheid vind je op al onze vestigingen. Het zorgt ervoor dat we precies het juiste boek opduikelen uit de schappen of die leerkracht met een complexe vraag advies op maat kunnen geven. En het maakt dat onze leden en gasten zich welkom voelen.

Lees
verder

PERSONEELSBELEID

Voor de werkzaamheden binnen de Bibliotheek Zuid-Kennemerland is 78,41 fte beschikbaar. Deze formatie wordt ingevuld door ruim 120 medewerkers. De meeste medewerkers hebben een vaste arbeidsovereenkomst, 20% heeft een tijdelijke arbeidsovereenkomst. Om te zorgen voor een optimale flexibele schil, werkt de Bibliotheek ook met medewerkers op payrollbasis. In 2017 waren dit er rond de 25. 

Verzuim 

Het verzuimpercentage in 2017 was 3,34%. De Bibliotheek hanteert het eigenregiemodel. Dit houdt in dat de medewerker de regie neemt in het voorkomen van verzuim en het proces van ziekteverzuimbegeleiding, uiteraard in overleg en met begeleiding van de leidinggevende en de arbodienst. 

Eigenrisicodragerschap WGA

De Bibliotheek is eigenrisicodrager in het kader van de WGA (Regeling werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten). Dit houdt in dat de Bibliotheek zelf de WGA-uitkeringen van haar (ex)medewerkers bekostigt voor een periode van maximaal tien jaar. Daarnaast is zij verantwoordelijk voor de re-integratie van zieke medewerkers.

Duurzame inzetbaarheid

Zoals we ernaar streven onze dienstverlening optimaal af te stemmen op onze bezoekers, zo streven we ook naar een goede afstemming tussen werk en de specifieke omstandigheden en wensen van onze medewerkers, in de verschillende fasen van hun leven en loopbaan. 

We werken op verschillende manieren aan de duurzame inzetbaarheid van ons personeel:

  • Met scholing en ontwikkeling: in 2017 is er ruim € 60.000 geïnvesteerd in de ontwikkeling en professionalisering van onze medewerkers. 
  • Met onze HR-cyclus (functionerings- en beoordelingsgesprekken): jaarlijks voeren leidinggevenden beoordelings- en functioneringsgesprekken met de medewerkers. 
  • Met het vitaliteitsplan: om op verschillende niveaus in de organisatie de bewustwording te vergroten voor de fitheid, leefstijl en het welzijn van onze medewerkers.

#medewerkersvandebieb

Emma

Medewerker Publieksdiensten

Biologie of boeken? Emma wist het wel: boeken! Toen ze nog met haar neus in de boeken zat omdat ze biologie studeerde, begon Emma als vrijwilliger in de Bibliotheek Haarlem Noord. De biologie bleek het toch niet helemaal te zijn, maar de boeken zijn gebleven. Sinds een jaar werkt Emma nu bij de Servicebalie in de Bibliotheek Hillegom. Leden helpen met vragen over hun abonnement of een boek uitzoeken. Dat doet ze met veel plezier. Hillegom vindt ze een leuke vestiging. En nu ze er een tijdje werkt, leert ze de ‘vaste klanten’ steeds beter kennen. ‘… bijvoorbeeld de mannen die hier altijd koffie komen drinken en die mevrouw die steeds vraagt naar boeken van die ene schrijver’.

Vitaliteitsprogramma

Vitaliteit is onderdeel van duurzame inzetbaarheid. Het vitaliteitsprogramma van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland richt zich op fitheid, gezondheid en representativiteit van onze medewerkers. Een aantal medewerkers vormt het VitTeam. Zij zijn de ‘ambassadeurs’ van dit programma en hebben in 2017 een aantal activiteiten georganiseerd om vitaliteit op verschillende manieren onder de aandacht te brengen.

VitTeam-activiteiten in 2017: 

  • Pubquiz
  • Tai chi, pilates & stoelmassage ‘on tour’
  • Werkfruit
  • Wandel-naar-je-werkdag
  • Wandelen & pannenkoeken eten in de Waterleidingduinen 
  • Promoot je Hobby of Sport
  • VitWeken in september: vitaliteit een maand lang in de hoofdrol

Uit een enquête onder het personeel blijkt dat meer dan 64% enthousiast is over de initiatieven op het gebied van vitaliteit. 

 

Promoot je hobby

Zo veel verschillende collega’s, zo veel verschillende hobby’s. In het kader van het vitaliteitsprogramma zijn er in 2017 portretjes van medewerkers gepubliceerd in het personeelsbulletin en op intranet. Daarin vertellen zij enthousiast over hun hobby of sport. Een leuke gelegenheid om collega’s van een andere kant te leren kennen en op een laagdrempelige manier kennis te nemen van een hobby of sport. 

Collega: Lidia Schoonderbeek

Hobby: Tekenen

‘Vroeger tekende ik vaak, maar dat stagneerde op een gegeven moment omdat ik nooit goed wist wát te tekenen. Dat veranderde toen ik Facebookgroepen zoals ‘Sketchbookschool ontdekte. Het idee is dat je elke dag tekent wat voor je neus staat: je ontbijt, schoenen, kamer, maakt niet uit. Als je dat allemaal vastlegt in een boekje en niet op losse papiertjes, heb je na een tijdje een mooi naslagwerkje van je belevenissen. Door te tekenen in een boekje heb je ook niet het gevoel dat je ‘kunst’ moet maken. Als het niet lukt, sla je de bladzijde om en begin je opnieuw.’

7.2

Vrijwilligers en stagiairs

Betrokken bij Boek & Bibliotheek, maar vooral: betrokken bij de Mens. Dát zijn de talloze vrijwilligers die zich dagelijks voor onze Bibliotheek inzetten. Hartverwarmend!

Lees
verder

Vrijwilligers

Zo’n 110 vrijwilligers ondersteunen ons in onze dienstverlening aan leden en gasten. En ze doen zo veel! Een greep uit hun werkzaamheden:

  • Helpen bij taallessen in de Taalcafés.
  • Minder digitaalvaardigen de (digitale) weg wijzen in de cursussen Klik & Tik en Digisterker. 
  • Leerlingen die worstelen met spreekbeurten of werkstukken op het goede spoor zetten.
  • Met de service ‘Boek aan Huis’ leesvoer bezorgen bij mensen voor wie het niet zo gemakkelijk is om naar de Bibliotheek te komen, omdat ze bijvoorbeeld slecht ter been zijn.
  • Betoverende boeken voorlezen op scholen en aan groepen kinderen in de Bibliotheek.

De taalvrijwilligers van de Bibliotheek

Elke week staan er zes taaltoppers klaar om taalactiviteiten voor anderstaligen in de Bibliotheek te begeleiden. Het is vooral gezellig en informeel: met een kopje thee in de hand, extra materialen over het thema en de geduldige uitleg van de vrijwilligers geeft het de deelnemers juist dat duwtje in de rug om het gewoon te doen… Nederlands leren! 

In de Leesclub (in de Bibliotheek Haarlem Noord en de Bibliotheek Haarlem Schalkwijk) lezen de vrijwilligers voor, leggen moeilijke woorden uit en moedigen mensen aan om hardop uit een boek te lezen. 

In de Schrijfclub in de Bibliotheek Haarlem Schalkwijk helpen taalvrijwilligers mensen die willen oefenen met schrijven in het Nederlands met: 

  • taalpuzzels; 
  • korte dictees;
  • een eigen verhaal schrijven.

Tijdens de Taalcafés van Hillegom en Zandvoort ligt de focus niet op lezen of schrijven, maar op oefenen met spreken. 

 

Stagiairs

De Bibliotheek werkt ook doorlopend met stagiairs. Ze komen bij ons om een aantal dagen te ‘snuffelen’ aan het werkende leven, om een aantal weken of maanden mee te werken of een afstudeeropdracht uit te voeren.

Bliksemstage JINC

Kinderen kunnen bij ons een bliksemstage doen vanuit JINC. JINC wil ieder kind in Nederland – ook als het in een wijk met sociaaleconomische achterstand woont – dezelfde kansen bieden op een succesvol werkend leven.

Leerlingen uit groep 7 en 8 van de basisschool en de onderbouw van het vmbo kunnen bij de Bibliotheek een bliksemstage doen. De gedachte erachter: ze ervaren wat werken bij een Bibliotheek inhoudt en krijgen daarmee een steuntje in de rug bij hun keuze voor een vervolgopleiding. Waar de leerlingen zoal aan snuffelen:

  • paklijsten checken;
  • balieklusjes, zoals boeken uit de inleverbakken halen; 
  • kopieerklus op de reproafdeling;
  • lievelingsboek bespreken voor bijvoorbeeld de website of op Facebook. 

‘We moesten eerst gaan zitten en gaan luisteren. Daarna gingen we kijken hoe de boeken werden ingeleverd. We mochten eten. We gingen kijken bij de kamer waar alle draden waren voor het internet. We moesten verschillende boeken voor jongens en meisjes zoeken en mooi op een plek zetten.’ – JINC-stagiair, leerjaar 2, Praktijkonderwijs De Schakel

Maatschappelijke stage

Ook in het kader van een maatschappelijke stage kunnen kinderen een tijdje bij de Bibliotheek meelopen. Zo heeft Belle van Bezu, scholier van het Fioretti College in Hillegom, stage gelopen in de Bibliotheek Bennebroek. Dat is een kleine Bibliotheek en daarom kwam ze van 16.00 uur tot 17.30 uur, maar… dan kun je nog best veel doen! Met haar 12 jaar was ze vooral geïnteresseerd in de e-books en andere apps. Vragen als: hoeveel mensen werken er bij de Bibliotheek? En: kost een e-book geld? Ze onderzocht het zelf door de website van de Bibliotheek door te spitten. Daarnaast vond ze het omgaan met klanten en hen wegwijs maken op het in- en uitleenmeubel best spannend. 

‘Tijdens de stage startte de promotie voor Luisteren voor je Lijst. De posters daarvan spraken Belle wel aan: een hippe jongen of mooie meid met oortjes in. “Lukt het jou om deze app te vinden en te installeren?” vroeg ik haar. Binnen no-time stond de app op haar smartphone.’ – Linda Wennekers, Medewerker Publieksdiensten Bennebroek

7.3

Ondernemingsraad

Betrokkenheid bij het reilen en zeilen van de Bibliotheek is ook een zaak van de ondernemingsraad. De OR van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland heeft in 2017 allerlei onderwerpen op de agenda gezet en in overleg met de bestuurder als belangenbehartiger kunnen optreden.

Lees
verder

De ondernemingsraad

De ondernemingsraad geeft werknemers zeggenschap binnen de Bibliotheek. Het gaat over de invloed die een medewerker kan uitoefenen op hoe het eraan toegaat in de organisatie. De OR krijgt met allerlei onderwerpen te maken. De bestuurder (directeur) kan het initiatief nemen om onderwerpen op de agenda te zetten, maar ook medewerkers via de OR. De ondernemingsraad voert namens de medewerkers overleg met de bestuurder en heeft de taak om de wensen van de medewerkers – de achterban – aan de bestuurder duidelijk te maken, daarbij rekening houdend met de belangen van de Bibliotheek.

Samenstelling OR voorjaar 2017

Lid

Lid

Lid

Lid

Secretaris

Lid

Voorzitter

In 2017 vonden er zes reguliere overlegvergaderingen met de bestuurder plaats. Buiten de overlegvergaderingen was er ook informeel overleg tussen de bestuurder en de OR.

Het afgelopen jaar kenmerkte zich door successen en teleurstellingen. Een langlopend geschil rondom de afschaffing van de ORT (onregelmatigheidstoeslag) werd in het najaar opgelost. Daarnaast werd het voor een specifieke groep oudere medewerkers mogelijk, als rechtspositievolgers van de CAR-UWO gemeente Haarlem, deel te nemen aan de Regeling Generatiepact Haarlem 2017. Vier medewerkers hebben van deze regeling gebruik gemaakt. 

Een tegenvaller was het voortijdig vertrek van enkele OR-leden. Nadat in 2016 twee leden afscheid hadden genomen van de ondernemingsraad, werden er in april tussentijdse verkiezingen gehouden. Kort na de start van de nieuwe en voltallige OR, besloten drie leden om persoonlijke redenen hun OR-lidmaatschap te beëindigen. We konden een nieuw lid verwelkomen, dat bij de laatstgehouden verkiezing als eerste in aanmerking kwam voor de vrijgekomen plaats binnen de OR. Omdat in april 2019 reguliere verkiezingen plaatsvinden, is besloten dat de OR tot die tijd de werkzaamheden met vijf leden zal voortzetten.

Managementstructuur

Een grote verandering binnen de organisatie was de wijziging van de managementstructuur en de veranderende rol van de vestigingscoördinatoren. Per 1 september werden er vestigingsmanagers aangesteld (een nieuwe functie binnen de organisatie, aangestuurd door de Manager Publiek, óók een nieuwe functie). 

Onder andere door wisseling van HR-adviseurs liep de route naar de uiteindelijke adviesaanvraag anders dan gebruikelijk en zorgde dit voor vertraging van de besluitvormingsprocedure. De OR stemde in met de uitgangspunten die de grondslag vormen voor deze herstructurering zoals geformuleerd in beleidsplan Het Nieuwe Hoofdstuk van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland. 

Hoewel in deze fase nog geen Manager Publiek was aangesteld, heeft de OR in mei advies uitgebracht, zodat de voorgestelde structuurwijziging kon worden voorbereid en geïmplementeerd. Het waarborgen van de continuïteit en het voorkomen van een lange periode van onzekerheid bij de betreffende collega’s waren hierbij doorslaggevend.
Overeenkomstig het advies van de OR werden het verloop en de resultaten van de organisatiewijziging en het veranderproces in de overlegvergaderingen met de bestuurder besproken.

Niet alle dossiers zijn het afgelopen jaar afgerond, waaronder de Klokkenluidersregeling, een regeling die werknemers de mogelijkheid biedt om melding te maken van (mogelijke) misstanden in de organisatie. De invoering van het Individueel Keuze Budget (IKB) is niet afgerond.

8.0 Inspirerende collectie

8.1

Aanbod

De Bibliotheek herbergt een schat aan kennis: van boeken, luisterboeken en e-books, tot games, films en talloze tijdschriften en kranten. Voor iedereen valt er wat te ontdekken in onze collectie van ruim 425.000 exemplaren. Hebben we het zelf niet in huis, dan zorgen we wel dat je het via een andere Bibliotheek krijgt. Heerlijk toch, dat enorme aanbod!

Lees
verder

Grote collectie 

De totale collectie van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland bestaat uit bijna 415.000 exemplaren. Dat zijn niet alleen boeken (zoals romans, leesboeken voor kinderen, prentenboeken, voorleesboeken en informatieve boeken voor volwassenen en jongeren), maar ook luisterboeken, cd’s, films en bladmuziek.

Nieuwe exemplaren

Aantal

10.581

6.507

15.480

3.228

1.373

1.322

849

106

Totaal

39.446

Nieuw boek uit? Sprintje naar de bieb

Voor wie graag de nieuwste boeken van Nederlandse en buitenlandse schrijvers razendsnel in huis heeft, zijn er Sprinters. Dit zijn actuele, populaire en veelgevraagde titels die leden maximaal één week in huis mogen houden. Je vindt Sprinters in de Bibliotheek Bloemendaal, Haarlem Centrum, Haarlem Noord, Hillegom en Heemstede.

In 2017 hebben we in totaal [[COUNTER]] Sprinters aangeschaft en zijn er 3.135 Sprinters geleend.

Nieuw boek uit? Reserveren!

Onze lezers volgen het boekennieuws op de voet. Komen er nieuwe titels uit, dan merken we dat meteen. De reserveringen schieten omhoog.

Wat moet ik nu weer lezen? Eerst onze boekentips!

Heb je alles al gelezen of wil je wel eens wat anders voorgeschoteld krijgen dan wat je zelf altijd uit het rek trekt? Geen nood. We helpen je graag met onze leestips:

  • dagelijks op de website;
  • wekelijks in onze nieuwsbrief;
  • maandelijks met onze inspiratiemailing boordevol leesvoer.

Onze boekentips en recensies in De Hillegommer en de Seniorenkrant van Zandvoort.

Nog meer boekentips

In 2017 zijn we op de website van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland verdergegaan met het ontwikkelen van onze website, om onze leden en bezoekers te inspireren bij het zoeken naar boeken, muziek, films, games enzovoorts. Natuurlijk houden we daarbij rekening met de interesses van onze leden (waar is veel vraag naar en wat wordt veel gereserveerd?) en spelen we in op actualiteiten, campagnes en evenementen.

Promotie van de collectie 

In november 2017 hingen er door heel Haarlem grote posters van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland. De campagne ‘Wat is jouw favoriet?’ stond helemaal in het teken van de collectie en leesplezier.

De kinderen op de poster zijn geen ingehuurde modellen, maar enthousiaste bezoekers van de Bibliotheek. Ze hadden gereageerd op een oproep in de nieuwsbrief en op Facebook om deel te nemen aan een fotosessie waarbij ze met hun favoriete boek op de foto mochten.

Oude Boekerij – heel bijzondere boeken 

De Oude Boekerij en Bijzondere Collecties zijn eigendom van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland, maar het beheer ligt sinds begin 2016 vrijwel volledig bij het Noord-Hollands Archief. De collectie kan rekenen op veel belangstelling van geïnteresseerden, scholen en musea. Ook in 2017 maakten weer veel groepen mensen onder leiding van conservator Anneke van den Bergh kennis met de prachtige oude en bijzondere materialen die de Bibliotheek bezit. 

Rondje Kunst

In het najaar werd de tentoonstellingsruimte van het Noord-Hollands Archief – de Commandeurszaal – geheel gevuld met werken uit de collectie Kunstenaarsboeken. Deze tentoonstelling speelde een rol in het Rondje Kunst. De bezoekers kregen een inleiding over het fenomeen kunstenaarsboek en konden daarna zelf iets drukken. 

Educatieve projecten

De collecties worden ook gebruikt bij een aantal educatieve projecten. Voor het basisonderwijs bestaat het programma Centje voor een Prentje (over kinder-of centsprenten, de voorlopers van het stripverhaal) en Schatten van de Bieb (over de mooie middeleeuwse handschriften en de ontwikkeling van de boekdrukkunst). Voor het voortgezet onderwijs is er een workshop rond de collectie beweegbare boeken (de zogenaamde pop-ups). In 2017 is bovendien de aanzet gegeven voor de ontwikkeling van twee nieuwe programma’s (één voor het primair onderwijs en één voor het voortgezet onderwijs) die beide zijn geïnspireerd op de kunstenaarsboeken. 

Onderzoekers en musea

De belangstelling komt niet alleen vanuit educatieve hoek: veel onderzoekers vinden hun weg naar de collecties. En ook musea doen verzoeken voor bruikleen. Op verzoek schreef Anneke van den Bergh dit jaar het artikel ‘Tot onverwelkbaren luister van Haarlem. Jacobus Koning op de bres voor Coster’ in het jaarboek van het Nederlands Genootschap van Bibliofielen. Zo wordt ook in publicaties aandacht besteed aan de mooie schatten die de Bibliotheek Zuid-Kennemerland rijk is.

Kranten en tijdschriften

Lang niet iedereen weet het: bij de Bibliotheek kun je kranten en tijdschriften van over de hele wereld lezen en lenen. Al onze bibliotheekvestigingen (met uitzondering van die in Spaarndam) hebben kranten en tijdschriften voor volwassenen en jongeren in hun collectie. In een lekker hoekje van de bieb kun je op je gemak de meest recente nummers doorbladeren. Wil je de kranten of tijdschriften ter plekke lezen, dan hoef je geen lid te zijn. Lees je ze liever thuis, dan kan dat als je lid bent van de Bibliotheek via de app PressReader.

PressReader

De gratis PressReader-app biedt toegang tot ruim 4.300 kranten en tijdschriften, uit meer dan 100 landen in 60 talen. PressReader = fulltext, actueel én met een archief tot 90 dagen. In de Bibliotheek Haarlem Centrum, Haarlem Schalkwijk, Hillegom & Zandvoort is er een aparte PressReader-pc om kranten en tijdschriften te lezen.

Bij de jeugd zijn erg populair: Donald Duck, Donald Duck Junior, Bobo en Tina.

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland heeft 700 abonnementen op dagbladen en tijdschriften.

IBL 

Dagelijks zijn bibliotheken in binnen- en buitenland volop bezig met het uitwisselen van boeken. Deze service heet Interbibliothecair leenverkeer (IBL). Heeft de Bibliotheek Zuid-Kennemerland bepaalde materialen niet in haar eigen collectie, dan kun je via de Bibliotheek een IBL-aanvraag indienen. Vervolgens vragen we het gezochte item voor je aan via een andere Bibliotheek in Nederland of het buitenland. Andersom lenen we ook veel materialen uit. Of het nu bladmuziek is, de laatste Carry Slee of boeken over de geschiedenis van Haarlem zijn: het gaat allemaal op de post. Die boeken gaan naar alle uithoeken in binnen- en buitenland: van Enschede tot Schiermonnikoog en van Zweden tot de Verenigde Staten.

In 2017 leenden we via IBL Suske en Wiske uit onze collectie uit aan een liefhebber in New York.

Digitale collectie/e-books

Alle leden van de Bibliotheek hebben binnen hun reguliere abonnement toegang tot de collectie e-books. Eind 2017 bestond deze uit 18.650 titels, ruim een derde van het totale aantal beschikbare e-booktitels (51.428). Negen op de tien e-books in de collectie zijn voor volwassenen, een op de tien is voor de jeugd.

E-books

NL: Accounts

NL: Gedownloade boeken

BZK: Geregistreerd

BZK: Gedownloade boeken

234.489

1.584.551

6.128

34.873

344.152

2.788.769

8.288

57.673

441.000

3.200.000

10.585

66.591

Landelijk:

  • 15% stijging in uitleningen t.o.v. 2016.
  • 28% stijging in gebruikers t.o.v. 2016.

BZK:

  • 16% stijging in uitleningen t.o.v. 2016.
  • 15% stijging in gebruikers t.o.v. 2016.

E-books: verkoop en lenen

De verkoop van e-books blijft groeien, maar vlakt af ten opzichte van vorige jaren. In 2017 steeg de afzet met 5,8% naar 2,7 miljoen verkochte exemplaren. In de totale verkoop is het aandeel e-books 7,4%. In de totale online verkoop is het aandeel e-books 27%.

De omzet van e-bookabonnementen stijgt sterk. In 2017 zijn voor de tweede keer op rij meer e-books geleend dan verkocht; goed voor ongeveer 12,5% van het totaal in digitaal. Het aantal beschikbare e-booktitels is 51.428 (38% van de leverbare titels zijn te leen via de Bibliotheek).

Anders Lezen 

Lezen kan altijd! Gaat het lezen van ‘gewone’ boeken minder gemakkelijk, dan hebben we ook andere mogelijkheden binnen onze collectie.

Groteletterboek

Kleine lettertjes zijn voor iedereen lastig te lezen, maar wat als ook teksten met een gangbare lettergrootte moeilijk leesbaar worden? Dan biedt een groteletterboek uitkomst. De Bibliotheek heeft ruim 8.500 groteletterboeken in de collectie.

Luisterboeken

Voor mensen die liever luisteren dan lezen of voor wie het lezen van een boek niet (meer) gaat, hebben we:

  • LuisterBieb-app;
  • luisterboeken op cd; 
  • streamingdienst Passend Lezen.

Spreekuren Visio

In diverse bibliotheekvestigingen waren er in 2017 spreekuren van Visio. Visio ondersteunt slechtziende en blinde mensen bij vragen over leven, leren, wonen en werken met een visuele beperking. Tijdens het gratis inloopspreekuur kun je diverse hulpmiddelen uitproberen en bekijken.

Vertelcollectie

De Bibliotheek ondersteunt pedagogisch medewerkers die met peuters werken en leerkrachten van kleuters graag bij taalprojecten. Via een educatief abonnement kunnen ze prachtige voorleestassen, thematassen, vertelplaten en reuzenprentenboeken lenen. In de tassen zitten niet alleen boeken, maar ook educatief materiaal voor extra verdieping van de thema’s (zoals Eten of Verkeer).

In de voorleestas ‘Wij gaan op Berenjacht’ zit bijvoorbeeld een pop-upversie van het boek en een boek met geluiden. Leuk om samen te laten zien met de vertelplaten. Ook reuzenprentenboeken zijn in trek, bijvoorbeeld van de Gruffalo of Over de mol die wilde weten wie er op zijn kop gepoept heeft. Bij beide boeken wordt een grote knuffel meegeleverd, die het verhaal nog aantrekkelijker maakt. Peuterspeelzalen en kleutergroepen maken veel gebruik van de Vertelcollectie.

Apps

LuisterBieb

De LuisterBieb is een gratis app voor de telefoon met voorgelezen romans, hoorcolleges, redevoeringen en interviews. Leden en niet-leden kunnen de app downloaden en zonder internetverbinding overal luisteren. Voor leden is er een exclusief aanbod van populaire en nieuwere titels. Voor scholieren is er een speciaal aanbod met boeken voor de literatuurlijst.

VakantieBieb

VakantieBieb is een app met een selectie populaire e-books die iedereen in de zomerperiode kan downloaden (of je nu wel of geen lid van de bibliotheek bent). De boeken zijn onbeperkt beschikbaar en overal, zonder internetverbinding, te lezen op smartphone en tablet. Het aanbod richt zich voor een belangrijk deel op jeugd, met als doel het leesniveau op peil te houden tijdens de vakantie. 

‘Leuke app, het voelt alsof je een cadeautje krijgt.’

VakantieBieb

NL: Accounts

NL: Gedownloade boeken

BZK: Geregistreerd

BZK: Abonnee BZK

223.000

2,2 miljoen

923

80%

184.593

1,9 miljoen

926

88%

250.000

2,2 miljoen

479

86%

8.2

Collectiebeleid

Met onze collectie spelen we in op de wensen en behoeften van onze leden. En die veranderen. Dat betekent dat we steeds kritisch kijken of ons aanbod nog voldoet aan de vraag: we ruimen op en schaffen aan. Dit alles mét beleid natuurlijk.

Lees
verder

Collectiebeleidsplan

Begin 2017 heeft de Bibliotheek voor de periode 2017-2021 haar collectiebeleidsplan ‘Samen maken we de collectie’ vastgesteld. In het collectieplan staat een uitgebreide analyse van het gebruik van de collectie in de verschillende vestigingen. Daarnaast gaan we specifiek in op een aantal materiaalsoorten. Een paar conclusies op een rij:

  • De collectie in de vestigingen is in de basis redelijk afgestemd op het gebruik.
  • Een aantal collectie-onderdelen wordt ‘te vaak’ uitgeleend, wat betekent dat deze collectieonderdelen moeten worden vergroot. Er moeten 9.000 materialen worden aangeschaft. 
  • De BoekStart-collectie wordt zeer goed gebruikt en is in 2016 al vergroot.
  • De boeken over de regio voorzien in een vraag, we hebben besloten om met ingang van 2017 deze collectie weer jaarlijks aan te vullen met de nieuwe boeken over de regio.
  • Het saneerproces kan efficiënter; hiermee zijn we volop aan de slag. 

Plan beheer catalogus

De catalogus moet de titels vermelden die de Bibliotheek in haar bezit heeft. In de loop der jaren is daar om diverse redenen vervuiling in opgetreden. In 2017 is dit voor een groot deel opgelost. De catalogus is weer op orde en nu is het een kwestie van bijhouden.

Magazijncollectie in kaart

Een van de speerpunten van het nieuwe collectiebeleidsplan is dat materialen afgeschreven worden als ze al meer dan tien jaar niet zijn geleend. In het souterrain van de Bibliotheek Haarlem Centrum staan veel boeken die al lange tijd niet zijn uitgeleend of niet meer uitgeleend kunnen worden omdat ze in slechte staat verkeren. 

Saneren vindt continu plaats, maar in de kelder was dit al geruime tijd niet gebeurd. In 2017 zijn we daarom gestart met een grote saneeractie. Het saneren vindt heel zorgvuldig plaats. Bijzondere of kostbare materialen zijn overgeheveld naar de Oude Boekerij (in het Noord-Hollands Archief). Daar zijn de omstandigheden om te conserveren optimaal en zijn de materialen dus veel beter op hun plek. Dit is de OBBC (Oude Boekerij Bijzondere Collectie). Een deel van de collectie is naar andere bibliotheken of de Koninklijke Bibliotheek gegaan.

Schoolbibliotheken saneren

Voor het actualiseren van de schoolbibliotheek maken scholen graag gebruik van de expertise van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland. Hun collectie is nogal eens verouderd en ook de presentatie van materialen kan vaak beter. De eerste stap naar een aantrekkelijke collectie is meestal het saneren van de collectie. 

Op basis van de resterende collectie maken we dan een meerjarenplan: het leesplan. Hierin nemen we alle collectiewensen op en zoeken we ook naar mogelijkheden om het aankoopbudget te verhogen. Het leesplan geeft houvast bij de inrichting van leesbevordering op school en geeft antwoord op vragen als:

  • Welke groepen hebben op dit moment de meeste aandacht nodig?
  • Zijn er speciale projecten waarvoor boeken moeten worden gekocht? 
  • Wat zijn de wensen van leerlingen en leerkrachten?
  • Wat zijn de prioriteiten voor het volgend schooljaar?

En dit doen we nog meer bij de schoolbibliotheken. We geven onder andere tips en advies over: 

  • het opleiden van leerkrachten;
  • de opbouw en grootte van de collectie;
  • de presentatie van boeken (bijvoorbeeld frontaal en rugetiketten met plaatjes gebruiken om het kiezen te vergemakkelijken);
  • de inrichting van een Makkelijk Lezen Plein.

Meer variatie in de collectie

Veel scholen hebben alleen leesboeken in hun collectie. We adviseren vaak om de collectie uit te breiden met bijvoorbeeld informatieve boeken, stripboeken en tijdschriften, om ook kinderen enthousiast te maken die niet van lezen houden of lezen moeilijk vinden. Ook moppenboeken lezen, draagt bijvoorbeeld bij aan een betere taalontwikkeling. Voor kinderen die er niet van houden om stilletjes te lezen, zijn er Toneelleesboeken. Daarmee lees je samen met je klasgenoten een verhaal en heeft ieder zijn eigen ‘rol’.

‘Onze schoolbieb is in januari 2017 heropend en heeft een ware metamorfose ondergaan. Met engelengeduld en heel veel goede tips heeft Anja de Groot van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland ons stap voor stap op weg geholpen.’ – Judiet Schravendijk, Bibliotheekouder van de Bosch & Hovenschool in Heemstede, na de herinrichting van de schoolbibliotheek

8.3

Toplijsten

Lijstjes, veel mensen zijn er dol op. Wil je weten welk e-book in 2017 ‘stukgelezen’ werd of in welke informatieve boeken jongeren graag neusden? Je vindt het in onze toplijsten.

Lees
verder

VOLWASSENEN

Favoriete romans uit de LuisterBieb

  • Judas

     - 
    Astrid Holleeder
  • IJskoud

     - 
    Isa Maron
  • Gebroken

     - 
    B.A. Paris

Favoriete non-fictieboeken uit de LuisterBieb

  • De wereld volgens Gijp

     - 
    Michel van Egmond
  • De kracht van het nu

     - 
    Eckhart Tolle
  • Cultuurgeschiedenis van Nederland

     - 
    Herman Pleij

Favoriete titels uit de VakantieBieb

  • Hittegolf

     - 
    Suzanne Vermeer
  • Neem een geit - leven voor gevorderden

     - 
    Claudia de Breij
  • De au-pair

     - 
    Maartje Fleur

JEUGD & JONGEREN

Favoriete titels uit de LuisterBieb

  • Dolfje Weerwolfje – Volle maan

     - 
    Paul van Loon
  • De Polar Express – Reis naar de Noordpool

     - 
    Ellen Weiss
  • De konijnenkeuteldropfabriek

     - 
    Carry Slee

Favoriete titels uit de VakantieBieb

  • Moet je die Mop zien!

     - 
    Isabel Versteeg
  • Tom Groot 2 - Goeie smoes! (en nog meer leuks)

     - 
    Liz Pichon
  • Dolfje Weerwolfje – Boze drieling

     - 
    Paul van Loon

9.0 Optimale organisatie

9.1

Decentralisatie en nieuwe geldstromen

De Bibliotheek staat midden in de samenleving. Daar borrelen immers nieuwe vragen op. Daar horen we wat we voor onze leden en gasten kunnen betekenen. Logisch gevolg hiervan: onze vestigingen zijn nóg belangrijker geworden voor onze dienstverlening.

Lees
verder

Lean

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland optimaliseert haar organisatie door haar leden en bezoekers centraal te stellen. Onze missie en Het Nieuwe Hoofdstuk geven de richting aan waarin we ontwikkelen. Wij passen Lean toe als hulpmiddel, om ervoor te zorgen dat continu verbeteren een organisatiecultuur wordt en in het DNA van de Bibliotheek wordt verankerd. Dit houdt onder meer in dat we kleine, gecontroleerde stappen zetten, onze processen onder de loep leggen en geregeld monitoren of we nog het juiste pad bewandelen.

In 2017 is de managementstructuur aangepast. Het Strategisch Team kan hierdoor een meer strategische koers varen: het geeft richting, prioriteert en maakt verbeteringen mogelijk door faciliterend leiding te geven. Nieuwe functies binnen het strategisch team zijn de Business Development Manager en de Manager Publieksdienstverlening. 

Business Development Manager

De Business Development Manager werft financiële middelen bij fondsen, particuliere gevers, vrienden en sponsors en aanvullende projectsubsidies bij gemeenten. In ‘Het Nieuwe Hoofdstuk’, het beleidsplan van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland 2016-2020, heeft de Bibliotheek de ambitie uitgesproken om op financieel vlak toekomstbestendiger te zijn. Door meer variatie in financieringsbronnen aan te brengen, zowel structureel als op projectbasis, behoudt de Bibliotheek haar zelfstandige en neutrale positie, die voor de uitoefening van haar activiteiten essentieel is. 

De Business Development Manager initieert ook nieuwe strategische samenwerkingsverbanden met bedrijven, zorgorganisaties, culturele- en onderwijsinstellingen. De Bibliotheek Zuid-Kennemerland organiseert veel projecten en activiteiten die goed aansluiten op de doelstellingen van vermogensfondsen en particuliere fondsen, bijvoorbeeld op het gebied van laaggeletterdheid, leesbevordering en culturele activiteiten. In 2017 heeft een aantal fondsen de Bibliotheek Zuid-Kennemerland gesteund, zoals de Ruijgrok Stichting, Stichting Lezen en Schrijven (Kunst van het Lezen) en Fonds NME. In 2018 willen we een groter beroep doen op fondsen; daarvoor zijn in 2017 voorbereidingen getroffen.

Sponsoring

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland ontvangt nog geen financiële bijdragen van bedrijven (sponsoring) en grote gevers. In het fondsenwervingsplan wordt daar de komende jaren meer op ingezet. De Bibliotheek kiest haar partners zorgvuldig, zonder daarbij haar onafhankelijkheid en neutraliteit uit het oog te verliezen. 

In het BiebPanelonderzoek van september 2017 naar de betrokkenheid van onze leden, gaf 2/3 van de respondenten aan dat financiële ondersteuning van de Bibliotheek door commerciële bedrijven moet kunnen, zolang de neutrale positie van de Bibliotheek behouden blijft en het bijdragende bedrijf ook een maatschappelijke missie heeft. 
 

Manager Publieksdienstverlening en vestigingsmanagers

De Manager Publieksdienstverlening zorgt voor een optimale dienstverlening aan al onze bezoekers in alle vestigingen van de Bibliotheek. Onder deze laatste functie valt de eveneens nieuwe functie van vestigingsmanager. Met de komst van vestigingsmanagers opereert de Bibliotheek Zuid-Kennemerland nadrukkelijker vanuit de vestigingen. Zij zijn het gezicht van onze bibliotheekvestigingen. Ze hebben niet alleen de operationele leiding, maar zijn ook hét aanspreekpunt voor onder andere gemeenten, buurtbewoners en maatschappelijke organisaties. Hierdoor heeft de Bibliotheek meer mogelijkheden om de dienstverlening aan te laten sluiten bij de vraag die op lokaal niveau leeft. 

9.2

In gesprek met leden en gasten

We gaan graag in gesprek met onze leden en gasten, zodat onze dienstverlening aansluit bij hun wensen en zij zich prettig voelen als ze ons bezoeken. Of dat nu een ‘werkelijk’ bezoek aan onze vestigingen is, of een online bezoek.

Lees
verder

Prettige dienstverlening

Of leden en gasten ons nu in de vestigingen bezoeken of onze catalogus of website bezoeken; we streven naar een optimale dienstverlening. Aan een prettig online ‘verblijf’ en gebruiksvriendelijke catalogus wordt bijvoorbeeld dagelijks hard gewerkt door onze collega’s van de afdeling Functioneel Beheer. Deze afdeling heeft in 2017 een bijdrage geleverd aan het:

  • beschikbaar houden van de collectie tijdens de verbouwing van de Bibliotheek Heemstede;
  • verbeteren van het bibliotheeksysteem; 
  • de implementatie van een professionele planningstool, waarmee de werkzaamheden van medewerkers in de Publieksdienstverlening gepland worden.

De afdeling Collectie werkt in nauwe samenwerking met de afdeling Functioneel Beheer aan het op orde brengen van de catalogus, zodat de catalogus actueel en accuraat is.

Nog zulke kanjers, onze collega’s van de afdeling Facilitair. Zij zorgen er iedere dag weer voor dat onze vestigingen goed bevoorraad worden, zodat onze leden hun boeken op tijd in huis hebben, leden en gasten verse koffie drinken als ze bij ons een zaal huren en dat wat stukgaat snel is gerepareerd of vervangen.

#medewerkersvandebieb

Johan 

Timmer- en klusjesman 

Talloze klussen heeft Johan al gedaan in de 12 jaar dat hij voor de Bibliotheek werkt. Naast het bijhouden van schilderwerk op de vestigingen, vervangt Johan lampen en repareert hij wat stuk is. Ook voor het timmeren van meubilair voor bijvoorbeeld kinderboeken draait hij zijn hand niet om. Op zijn fiets reist Johan tussen de verschillende vestigingen. Behalve naar Bennebroek en Hillegom, dat is te ver. Als er daar geklust moet worden, stapt Johan in het busje van collega Ron, die het transport van boeken doet. Genieten, dat doet Johan volop. Van de vrijheid, de gezellige collega’s en al die uiteenlopende dingen om te doen.

#medewerkersvandebieb

Ron

Chauffeur

Al ruim twintig jaar werkt Ron bij de Bibliotheek. Op dit moment met veel plezier als chauffeur voor de Facilitaire Dienst. Iedere dag, vanaf half acht ’s ochtends, doet hij zijn vaste ronde langs alle vestigingen. In zijn bus kratten vol boeken. Het zijn reserveringen of boeken die retour moeten naar de vestiging waar ze vandaan komen. Niet alleen boeken gaan door Rons handen. Ook kantoorartikelen, post en posters brengt hij van en naar alle vestigingen in de regio Zuid-Kennemerland. Hoewel het werk best zwaar is, geniet Ron van de vrijheid en het onderweg zijn. Ron leest zelf niet, maar hij heeft de bieb in zijn hart gesloten. ‘Als het ergens even niet zo lekker loopt, maak ik me daar druk om. “Mijn” Bibliotheek moet het namelijk wel goed doen. Ik ben erg gehecht aan de bieb, mijn baan, de mensen en het materiaal.’

Zaalverhuur

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland heeft twaalf vestigingen in de regio. De Bibliotheek Haarlem Centrum in de Gasthuisstraat is de grootste vestiging, gehuisvest in het monumentale Doelengebouw. Verschillende ruimten in deze bibliotheek vormen een ideale locatie voor een vergadering, brainstorm, symposium, mediaworkshop of taalcursus. Ook andere vestigingen, zoals de Bibliotheek Haarlem Schalkwijk, bieden voorzieningen voor groepsontvangsten en trainingen. 

In 2017 hebben gemeenten, maatschappelijke organisaties, bedrijven en onderwijsinstellingen gebruikgemaakt van deze faciliteiten. De Doelenzaal, die plaats biedt aan 120 personen, geeft ook een prachtig podium aan de eigen activiteiten van de Bibliotheek, zoals lezingen, debatten en Kenniscafés.

De mogelijkheid van zaalverhuur draagt bij aan de profilering van de Bibliotheek als samenwerkingspartner en vergroot de zichtbaarheid van de Bibliotheek als een laagdrempelige plek waar mensen de kans krijgen om samen te komen en zich te ontwikkelen. De financiële opbrengsten dragen bij aan de realisatie van andere activiteiten van de Bibliotheek. 

BiebPanel – mening van leden en bezoekers

Via BiebPanel kunnen bibliotheekleden en -bezoekers hun mening geven over allerlei zaken die spelen bij de Bibliotheek, zoals de collectie, de inrichting, de dienstverlening en activiteiten. Voor de Bibliotheek is dit een bron van actuele klantinformatie. Deelnemers krijgen niet alleen het verzoek om vragenlijsten in te vullen, maar wordt ook gevraagd om creatief mee te denken, vaak via aansprekende visuele technieken. De onderzoeken worden online uitgevoerd. Leden van BiebPanel krijgen ongeveer één keer in de drie maanden per mail een uitnodiging om hun mening te geven.

BiebPanelonderzoeken in 2017:

Belastingspreekuren in de Bibliotheek Zuid-Kennemerland (flitspeiling april 2017)

In 2016 heeft de Koninklijke Bibliotheek een convenant gesloten met de Belastingdienst: de openbare bibliotheken, de Koninklijke Bibliotheek en de Belastingdienst werken samen om mensen te helpen in hun contact met de digitale overheid. 

Het aanbod verschilt per Bibliotheek: het loopt uiteen van het aanbieden van computers om de belastingaangifte in de Bibliotheek in te vullen tot het doorverwijzen naar een spreekuur in de Bibliotheek waar mensen hulp krijgen van professionals bij het invullen van de belastingaangifte. Ook worden in dit kader de cursussen ‘‘Leer werken met de digitale overheid’ en ‘Klik & Tik’ aangeboden. De Bibliotheek Zuid-Kennemerland biedt beide cursussen aan. Daarnaast hebben we voorlichtingsbijeenkomsten gehouden over het invullen van de belastingaangifte. Deze zijn zeer goed bezocht.

  • Ruim één op de tien leden van het totale BiebPanel weet dat ze bij de Bibliotheek terecht kunnen voor hulp bij de belastingaangifte. 
  • Bijna driekwart van de leden van het totale BiebPanel zou een kennis die moeite heeft om de belastingaangifte in te vullen, wijzen op de Bibliotheek.

Betrokkenheid bij de Bibliotheek Zuid-Kennemerland (regulier onderzoek september 2017)

Onze BiebPanelleden zijn enthousiast over de Bibliotheek en geven de Bibliotheek Zuid-Kennemerland gemiddeld het rapportcijfer 8. De belangrijkste redenen om enthousiast te zijn over de Bibliotheek zijn:

  • het ruime aanbod;
  • de prettige omgeving;
  • de medewerkers;
  • de openingstijden; 
  • het gemak van het online reserveren van boeken. 

De BiebPanelleden zijn enthousiast over de Bibliotheek en deels bereid om deze in de toekomst te ondersteunen. De belangrijkste drijfveren voor betrokkenheid zijn het voortbestaan van de Bibliotheek, maatschappelijke betrokkenheid en sociale contacten. 

Lezen in de vakantie (flitspeiling oktober 2017)

Bij dit onderzoek is gekeken naar het leesgedrag van BiebPanelleden tijdens de vakantieperiode en de bekendheid met de app VakantieBieb en de bijbehorende campagne. Een aantal conclusies:

  • Veel panelleden hebben voor hun vakantieboeken gebruikgemaakt van de Bibliotheek, met name door boeken te lenen bij hun eigen bibliotheekvestiging. Ongeveer één op de zeven panelleden heeft gebruikgemaakt van het e-bookplatform en circa één op de tien van de app VakantieBieb. 
  • Redelijk veel mensen zijn via de VakantieBieb voor het eerst met e-lezen in aanraking gekomen, want drie op de tien gebruikers van de VakantieBieb lazen hiervoor nog geen e-books. 
  • Met de VakantieBieb worden ook niet-leden bereikt: van de gebruikers van de VakantieBieb is 44% nog geen lid van de Bibliotheek.

Online – gebruiksgemak en beleving

Website

De website van de Bibliotheek is de digitale vestiging waar onze verschillende diensten samenkomen. Bezoekers komen er voor informatie en inspiratie. Onze leden en gasten kunnen er bijvoorbeeld de catalogus raadplegen, boekentips opdoen, een agenda van activiteiten bekijken of digitale bronnen raadplegen. 

Gedurende heel 2017 zijn er aanpassingen aan de website gedaan om het gebruiksgemak te verhogen en actuele en inspirerende informatie onder de aandacht te brengen. Zo zijn er analyses gedaan om tot een verbeterde menustructuur te komen en zijn zogenoemde categoriepagina’s doorgevoerd, aan de hand waarvan gebruikers de collectie kunnen ontdekken.

Website BZK in 2017:

*Het aantal gebruikers in verhouding tot het aantal inwoners van het werkgebied (247.076 [cijfer 2016]) is 69%.

 

Social media

Niet alleen de website, maar ook de verschillende socialmediakanalen van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland zetten we in om het aanbod van de Bibliotheek te ontsluiten en onze dienstverlening te verbeteren. Ook kwamen in 2017 onze bezoekers aan het woord in de rubriek #gastenvandebieb en gaven we dichters en schrijvers een podium met #schrijversvandebieb.

Likes en volgers

Stijging t.o.v. 2016

2.462

+10%

646

+60%

2.262

0%

#GASTENVANDEBIEB

Zeno en Dané, 22 jaar.

Student Business Studies en Verpleegkunde. Ze hebben elkaar ontmoet op de Vrije School en de vonk tussen hun was duidelijk voelbaar. Dané leest thrillers vanwege het spannende element en Zeno studeert veel in de bieb. Omdat hij vandaag moest wachten op de reparatie van zijn iPhone besloten ze op zaterdag ook maar wat aan de studie te gaan doen. Hulde!

Nieuw account boekentips de Bibliotheek op het station 

Voor de Bibliotheek op het station is een Instagramaccount opgezet om boekentips te delen. Het account wordt beheerd door de Bibliotheek Zuid-Kennemerland en de Bibliotheek Rotterdam. Doel is om de actuele collectie onder de aandacht brengen ter inspiratie en activatie.

9.3

Privacy

Iedereen is welkom bij de Bibliotheek, maar hackers, virussen en malware houden we liever buiten de deur. Informatiebeveiliging staat hoog op onze agenda, zeker met nieuwe privacywetgeving op komst.

Lees
verder

Met privacy en het beschermen van bedrijfsgevoelige gegevens houden we ons sinds jaar en dag bezig. We hebben een goede infrastructuur op het gebied van ICT en houden de technische ontwikkelingen bij. Het belang van het beschermen van persoonsgegevens wordt versterkt door nieuwe Europese richtlijnen, die tot nieuwe wetgeving hebben geleid. Die wetgeving wordt in mei 2018 ingevoerd: de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AGV).

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland wil natuurlijk voldoen aan de wet, maar vooral zorgvuldig omgaan met de gegevens van onze leden, relaties en medewerkers: 2017 hebben we daarom gebruikt om ons voor te bereiden op de veranderende wetgeving.

Training Privacy

Een groot deel van onze medewerkers heeft in het voorjaar van 2017 deelgenomen aan de training Privacy in de frontoffice van ProBiblio (de provinciale serviceorganisatie voor bibliotheken). Aanleiding voor deze training was het convenant dat de Koninklijke Bibliotheek heeft gesloten met de Belastingdienst; de openbare bibliotheken, de Koninklijke Bibliotheek en de Belastingdienst werken samen om mensen te helpen in hun contact met de digitale overheid. 

De training had als doel het privacybewustzijn van medewerkers te vergroten: tot welk niveau help je leden en gasten zonder dat hun privacy in het geding is? Wij focussen ons op het verstrekken van informatie en verwijzen door naar specialisten.

Online

Ten slotte zijn de website van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland en hieraan gerelateerde websites met ingang van medio 2017 voorzien van een zogenaamd SSL-certificaat:

10.0 De Bibliotheek in cijfers

10.1

Behaalde resultaten

Het aantal leden van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland is in 2017 licht gestegen. 29% van de inwoners van onze regio is lid van de Bibliotheek. Wij hebben in één jaar ruim 959.000 bezoekers op onze vestigingen mogen ontvangen.

Lees
verder

De Bibliotheek in cijfers

Centrum

Noord

Oost

Schalkwijk

2016

2017

%

2016

2017

%

2016

2017

%

2016

2017

%

Leden

Jeugd (0-18)

9.883

10.507

-

8.316

9.114

-

1.962

2.081

-

4.761

5.021

-

Volwassenen

11.678

11.459

-

3.634

3.674

-

615

618

-

2.899

2.914

-

Instellingen + scholen

40

38

-

25

28

-

7

6

-

20

21

-

Overigen

325

325

-

25

35

-

2

2

-

32

46

-

Totaal

21.926

22.329

-

12.000

12.851

-

2.586

2.707

-

7.712

8.002

-

Gebruikte e-bookaccounts

Aantal inwoners

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

% inwoners lid

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Bezoekers

423.530

427.193

-

145.229

139.888

-

33.851

28.461

-

100.863

104.835

-

Omvang collectie

208.743

177.282

-

51.643

52.749

-

12.297

12.929

-

35.557

35.712

-

Uitleningen*

466.506

447.989

-

257.270

247.964

-

41.103

39.199

-

120.454

114.464

-

E-bookuitleningen

Totaal uitleningen

Openingsuren

56

56

-

40,5

40,5

-

23,5

23,5

-

34,5

34,5

-

Aantal activiteiten **

131

124

-

49

71

-

39

63

-

40

65

-

Groepsontvangsten educatie

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Spaarndam

Station

Gemeente Haarlem

Bennebroek en Vogelenzang

2016

2017

%

2016

2017

%

2016

2017

%

2016

2017

%

Leden

Jeugd (0-18)

308

330

-

nvt

nvt

-

25.230.

27.053

7%

1.194

1.236

-

Volwassenen

114

110

-

1.233

1.258

-

19.656

19.516

-1%

679

636

-

Instellingen + scholen

3

4

-

nvt

nvt

-

95

97

2%

5

5

-

Overigen

-

-

-

nvt

nvt

-

384

408

6%

1

-

-

Totaal

425

444

-

1.233

1.258

-

45.365

47.074

4%

1.879

1.877

-

Gebruikte e-bookaccounts

25

24

Aantal inwoners

-

-

-

-

-

-

158.080

159.717

1%

1%

7.370

7.478

-

% inwoners lid

-

-

-

-

-

-

29%

29%

25%

25%

-

Bezoekers

1.261

1.357

-

58.604

48.089

-

763.338

749.823

-2%

16.584

18.281

-

Omvang collectie

2.714

2.825

-

1.733

1.753

-

312.687

293.194

-6%

6.175

6.613

-

Uitleningen*

2.273

2.442

-

13.583

12.945

-

901.189

865.003

-4%

20.827

26.006

-

E-bookuitleningen

188

314

Totaal uitleningen

Openingsuren

16

16

-

25

25

-

196

196

0%

19,5

19,5

-

Aantal activiteiten **

-

1

-

13

8

-

272

332

22%

13

18

-

Groepsontvangsten educatie

-

-

-

376

335

-11%

-

-

-

Gemeente Bloemendaal

Bloemendaal

Heemstede

Hillegom

2016

2017

%

2016

2017

%

2016

2017

%

2016

2017

%

Leden

Jeugd (0-18)

3.725

3.826

3%

2.531

2.590

4%

5.364

5.462

1,8%

3.901

3.924

1%

Volwassenen

2.310

2.253

-2%

1.631

1.617

-3%

3.548

3.373

-4,9%

2.005

1.950

-2,7%

Instellingen + scholen

23

23

0%

18

18

4%

16

16

0%

12

13

8%

Overigen

11

167

55%

10

197

73%

3

4

33%

6

12

100%

Totaal

6.069

6.119

1%

4.190

4.242

1%

8.931

8.855

-1%

5.924

5.899

-0%

Gebruikte e-bookaccounts

Aantal inwoners

22.837

23.225

2%

15.467

15.747

-

26.953

27.105

1%

1%

21.317

21.815

2%

% inwoners lid

27%

26%

27%

27%

-

33%

33%

28%

27%

-

Bezoekers

80.712

83.962

4%

64.128

65.681

-

-

-

-

65.737

65.136

-1%

Omvang collectie

31.714

33.352

5%

25.539

26.739

-

39.673

40.750

3%

31.032

32.637

5%

Uitleningen*

117.906

121.455

3%

97.079

95.449

-

184.406

148.984

-19%

121.963

115.473

-5%

E-bookuitleningen

Totaal uitleningen

Openingsuren

54

54

0%

34,5

34,5

-

38,5

38,5

0%

30

30

0%

Aantal activiteiten **

43

69

60%

30

51

-

50

30

-40%

91

89

-2%

Groepsontvangsten educatie

104

74

-29%

-

-

-

60

47

-22%

58

59

2%

Zandvoort

Totaal

2016

2017

%

2016

2017

%

Leden

Jeugd (0-18)

2.206

2.223

1%

40.426

42.488

5%

Volwassenen

1.329

1.324

-0,4%

28.848

28.416

-1,5%

Instellingen + scholen

7

7

0%

153

156

2%

Overigen

40

42

5%

444

483

9%

Totaal

3.582

3.596

0%

69.871

71.543

2%

Gebruikte e-bookaccounts

4.424

5.226

18%

Aantal inwoners

16.767

17.000

1%

245.954

248.862

1%

% inwoners lid

21%

21%

28%

29%

-

Bezoekers

66.160

60.559

-8%

975.947

959.480

-1,7%

Omvang collectie

22.498

24.397

8%

437.604

424.330

-3%

Uitleningen*

70.671

67.481

-5%

1.396.135

1.385.301

-6%

E-bookuitleningen

57.861

66.905

16%

Totaal uitleningen

1.453.996

1.318.396

-5%

Openingsuren

31

31

0%

349

349

0%

Aantal activiteiten **

32

38

19%

488

558

14%

Groepsontvangsten educatie

14

14

0%

612

529

-14%

* de uitleencijfers zijn gecorrigeerd met de uitleningen van e-books (2014: 18.764 en 2015: 34.873)

** voorlezen in de Bibliotheek is tot september 2014 geteld bij groepsontvangsten, daarna bij activiteiten

Haarlempashouders

In 2017 waren 735 HaarlemPas-houders lid van de Bibliotheek. De gemeente Haarlem heeft in haar nota ‘Samen actief tegen armoede’ opgenomen dat inwoners in het bezit van een HaarlemPas (de minima) gratis gebruik kunnen maken van de Bibliotheek.

10.2

Maatschappelijk rendement

De Bibliotheek heeft de verplichting om ook haar maatschappelijk rendement inzichtelijk te maken: Social Return on Investment (SROI) wordt dit genoemd. Jaarlijks moeten we 5% van het voor loon bestemde deel van de subsidie aan SROI besteden. Daar zijn we afgelopen jaar ruim in geslaagd.

Lees
verder

Waarom SROI?

De gemeente Haarlem vindt het belangrijk dat haar inwoners zelfredzaam zijn en kunnen deelnemen aan de maatschappij. Scholing en werk vergroten de arbeidsmarktkansen. Door middel van SROI verplicht de gemeente organisaties om een bijdrage te leveren aan de arbeidsparticipatie en werkervaring van Haarlemmers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dat kunnen werkzoekenden of uitkeringsgerechtigden zijn, mensen met een indicatie voor de Wet sociale werkvoorziening (WSW) of jongeren op zoek naar een leer-, werk- of stageplek. 

SROI-doelstelling

5% van het voor loon bestemde deel van de subsidie moet door de Bibliotheek Zuid-Kennemerland worden ingezet om onder anderen werkzoekenden of uitkeringsgerechtigden aan werk te helpen of leer-werkplekken of stageplaatsen aan te bieden.

10.3

Geleverde prestaties

In samenwerking met de verschillende gemeenten uit ons werkgebied maken wij prestatieafspraken. Ook in 2017 hebben we deze als leidraad gebruikt en hebben we ze allemaal behaald.

Lees
verder

Algemene prestatieafspraken over het totaalpakket van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland

Afspraak

Voldaan?

Met de collectie biedt de Bibliotheek mogelijkheden tot uitlenen (fysiek en digitaal), raadplegen (fysiek en digitaal) en vraagbemiddeling (persoonlijk en digitaal).

De Bibliotheek selecteert, beheert en ontsluit informatie (fysiek en digitaal).

De collectie sluit aan op het lees- en informatiegedrag van de lokale bevolking (gedifferentieerd naar doelgroepen en behoeften), biedt ook eenvoudig toegang tot de totale collectie van de openbare bibliotheken en andere bibliotheken in Nederland en draagt bij aan de persoonlijke ontwikkeling van de burgers, die tot het werkgebied van de Bibliotheek behoren.

Met een activiteitenprogramma met lezingen en workshops draagt de Bibliotheek bij aan informatieoverdracht, culturele ontwikkeling en het meedoen van iedereen in de samenleving.

De Bibliotheek stimuleert taalvaardigheid en het zelfstandig vinden van informatie en bevordert actief kennisdeling met moderne kennisinstrumenten en persoonlijke ontwikkeling. Daarmee is zij bij uitstek het instituut dat gericht is op zelfredzaamheid van burgers en actief burgerschap.

De Bibliotheek is een ontmoetingscentrum en organiseert bijeenkomsten, een cultureel programma.

De Bibliotheek biedt ruimte en faciliteiten voor zelfstudie.

De Bibliotheek spant zich in om het aantal leden, bezoekers en uitleningen per gemeente jaarlijks te laten stijgen of bij een onverhoopte daling niet boven de landelijke trend uit te komen. Bij een onverhoopte daling van het aantal leden, bezoekers en uitleningen per gemeente moet de Bibliotheek dit met een goede onderbouwing aan de betrokken gemeenten laten weten.

De Bibliotheek is een voorziening voor alle burgers in het werkgebied, maar richt zich daarbinnen specifiek op een aantal klantgroepen:

* jeugd en jongeren;

* ouders en opvoeders;

* groepen (bijv. senioren) met een ontwikkelingsvraag op het gebied van digitale informatie (mede in het kader van het landelijke programma Mediawijsheid).

De Bibliotheek biedt voor jeugd en jongeren van 0 tot 18 jaar een doorlopende leeslijn en daarop aansluitende collecties.

Op het gebied van leesbevordering en media-educatie biedt de Bibliotheek naast een uitgebreide algemene collectie het Makkelijk Lezen Plein voor kinderen tot 12 jaar. Verder ontwikkelt zij in samenwerking met het onderwijs specifieke programma’s voor kinderen met een leesbeperking en/of taalachterstand en voor VMBO-leerlingen.

De Bibliotheek levert, afhankelijk van de beschikbaarheid van projectgelden, een actieve bijdrage binnen de Impulsregeling Brede Scholen, de opzet van BoekStart voor baby’s etc. Binnen de Impulsregeling aangestelde combinatiefunctionarissen dragen bij aan het verbeteren van de resultaten van scholen met een taal-zwakke populatie.

De Bibliotheek spant zich in om het bereik onder jeugd en jongeren tot 18 jaar te vergroten door middel van klassenbezoeken en nauwe samenwerking met het onderwijs.

Voor laaggeletterden en anderstaligen met een taalachterstand heeft de Bibliotheek taalpleinen waar specifieke materialen en digitale programma’s beschikbaar zijn, waarmee men de Nederlandse taal kan leren.

Voor langdurig zieken en mensen die (tijdelijk) slecht ter been zijn is er de Bibliotheek aan Huisdienst. Boeken, films of cd’s worden door een vrijwilliger thuis afgeleverd.

De Bibliotheek biedt gelegenheid tot het volgen van (maatschappelijke) stages in de Bibliotheek.

De Bibliotheek heeft in haar beleid ruimte voor vrijwilligers om werkzaamheden voor de Bibliotheek te verrichten.

De Bibliotheek spant zich in om de gemeenten binnen haar werkgebied te ondersteunen op het gebied van het sociaal doemein. Speerpunten voor de Bibliotheek zijn hierbij de thema’s ‘werk en participatie’, ‘welzijn en zorg’, ‘eduactie en mediawijsheid’ en ‘community’.

De Bibliotheek maakt deel uit van relevante netwerken, zowel stedelijk, regionaal als nationaal.

De Bibliotheek werkt samen met culturele, educatieve en maatschappelijke partners in de plaatsen die tot het werkgebied behoren.

De Bibliotheek heeft aansluiting op alle ontwikkelingen binnen de bibliotheekvernieuwing.

De Bibliotheek doet jaarlijks klanttevredenheidsonderzoek.

Het te hanteren kwaliteitsniveau voor de werkzaamheden is het niveau, dat de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) heeft vastgelegd in haar certificeringseisen en brancheformules.

De Bibliotheek dient jaarlijks voor 1 april een door de bestuurder opgesteld jaarverslag in, waarin ingegaan wordt op kwalitatieve en kwantitatieve aspecten van de dienstverlening.

De Bibliotheek dient jaarlijks voor 1 april een door de Raad van Toezicht geaccordeerde rekening van baten en lasten, een balans en een toelichting in. De controle op de rechtmatigheid wordt expliciet in de tekst van de accountantsverklaring van een registeraccountant opgenomen.

Specifieke afspraken gemeente Bloemendaal

Afspraak

Voldaan?

Het Bibliotheekwerk in Bloemendaal wordt uitgevoerd in de volgende vestigingen

* Bibliotheek Bennebroek: 15,5 uur; dit is 2 uur meer dan in 2014

* Bibliotheek Bloemendaal: 34,5 (waarvan 4 op zaterdag); dit is 8,5 uur meer dan in 2014

De Bibliotheek op School in de Paradijsvogel in Vogelenzang:
• Collectievervanging/aanvulling
• Activiteiten voor kinderen, ouders, leerkrachten en ouderen
Voor wat betreft de hoek voor ouderen werkt de Bibliotheek indien nodig samen met school en stichting Welzijn.

Specifieke afspraken gemeente Haarlem

Afspraak

Voldaan?

De Bibliotheek stimuleert toptalent d.m.v. specifieke activiteiten en hoogwaardige collecties (bijv. op het gebied van wetenschap en techniek) en biedt gelegenheid tot het volgen van stages in de Bibliotheek.

De Bibliotheek is medeorganisator van de Kinderuniversiteit. Bibliotheek Haarlem Centrum met alle faciliteiten fungeert als thuisbasis voor de Kinderuniversiteit.

Voor laaggeletterden en allochtonen met een taalachterstand heeft de Bibliotheek taalpleinen, waar specifieke materialen en websites beschikbaar zijn, waarmee men de Nederlandse taal kan leren.

De Bibliotheek schept mogelijkheden om onderdelen van de Oude Boekerij en Bijzondere Collecties (incidenteel) ten toon te stellen en het wetenschappelijk gebruik daarvan te regelen.

Op het gebied van leesbevordering en media-educatie biedt de Bibliotheek naast een uitgebreide algemene collectie het 4You! voor jongeren.

De gemeente en Bibliotheek maken de bibliotheekpas voor Haarlem-Pashouder gratis.

Het Bibliotheekwerk in Haarlem wordt uitgevoerd in de volgende vestigingen:

* Bibliotheek Haarlem Centrum: 56 uur (waarvan 8 op zaterdag en 4 op zondag)

* Bibliotheek op het Station: 25 uur

* Haarlem Noord: 40,5 uur (waarvan 4 op zaterdag)

* Bibliotheek Haarlem Schalkwijk: 34,5 uur (waarvan 4 op zaterdag)

* Bibliotheek Haarlem Oost: 23,5 uur (waarvan 4 op zaterdag)

* Bibliotheek Spaarndam ( valt deels onder Haarlem en deels onder Haarlemmerliede): 16 uur (waarvan 12 onbemand)

Specifieke afspraken gemeente Heemstede

Afspraak

Voldaan?

De Bibliotheek in Heemstede heeft een collectie van circa 35.000 materialen

De Bibliotheek stelt in het leescafé internetplekken beschikbaar, waar bezoekers zelf informatie kunnen zoeken.

De Bibliotheek biedt alle leerlingen van Heemsteedse basisscholen de gelegenheid gedurende de basisschool minimaal tweemaal een georganiseerd bezoek te brengen aan de Bibliotheek.

De Bibliotheek biedt alle leerlingen van de Heemsteedse scholen voor voortgezet onderwijs de gelegenheid om minimaal eenmaal een georganiseerd bezoek aan de Bibliotheek te brengen.

Op peuterspeelzalen en in kleuterklassen in Heemstede wordt voorgelezen in het kader van het project “50+ leest voor”.

Er worden minimaal 6 activiteiten met een cultureel, informatief, maatschappelijk, actueel of lokaal thema georganiseerd.

Voor 1 september wordt een verslag van het eerste halfjaar ingediend.

De vestiging in Heemstede is 38,5 uur per week open (waarvan 4 op zaterdag en 4 op zondag, behalve in juni, juli en augustus).

Specifieke afspraken gemeente Hillegom

Afspraak

Voldaan?

De vestiging in Hillegom is 30 uur open (waarvan 4 op zaterdag).

Specifieke afspraken gemeente Zandvoort

Afspraak

Voldaan?

De Bibliotheek exploiteert in De Golf en de Blauwe Tram een Brede Schoolbibliotheek.

De openingstijden van de openbare vestiging in de Blauwe Tram in Zandvoort zijn: 31 uur (waarvan 4 op zaterdag).

10.4

Jaarrekening

De financiële resultaten van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland ten opzichte van de begroting.

Lees
verder

Financieel verslag 2017 Stichting Bibliotheek Zuid-Kennemerland

In dit hoofdstuk zijn de geconsolideerde Balans van de Stichting per 31 december 2017 en de Staat van Baten en Lasten over 2017 opgenomen. Door nauwkeurige bewaking en efficiënte inzet van middelen is de realisatie in overeenstemming met de ingediende begroting. De door de gemeente Haarlem opgelegde (aanvullende) taakstelling van € 10.000 is ingevuld. Een aantal in Het Nieuwe Hoofdstuk aangekondigde projecten (aanpassing MT-structuur, LEAN- & leiderschapstraject, invoering Business Development) zijn uitgevoerd. Daarnaast is de sanering van Het Magazijn in Haarlem Centrum opgepakt en is een begin gemaakt met de herinrichting van de vestiging Haarlem Schalkwijk.

Mede gezien de aard van de uitgaven is ervoor gekozen om deze kosten niet te activeren, maar volledig ten laste te brengen van de in de afgelopen jaren gevormde bestemmingsreserves. Het voornemen is om in 2018 en volgende jaren conform een opgesteld Investeringsplan de in het meerjarenbeleid opgenomen doelstellingen verder ten uitvoer te brengen.

Het exploitatieresultaat 2017 bedraagt € 9.514 positief.

De saldi van eerdergenoemde projecten bedraagt € 324.751.

Balans

Het eigen vermogen bedraagt per 31 december 2017 € 1.896.400. Dit bedrag bestaat uit een algemene reserve, egalisatiereserves, bestemmingsreserves en voorzieningen. Het opgesteld investeringsplan 2018-2022 voorziet in uitgaven voor innovatieprojecten en verduurzamen en aanpassen van vestigingen. De afname van het eigen vermogen ten opzichte van de balans per 31 december 2016 met € 278.200 is het saldo van onttrekkingen uit en toevoegingen aan enkele bestemmingsreserves en voorzieningen. De egalisatiereserve is een reserve van maximaal 8% van het subsidiebedrag (excl. huisvesting) per gemeente. In 2017 zijn zowel de algemene reserve als de egalisatiereserve per gemeente niet gewijzigd.

Stichting Bibliotheek Zuid-Kennemerland

Geconsolideerde balans per 31-12-2017

Geconsolideerde Balans

31-12-2016

31-12-2017

Vaste activa

Materiële vaste activa

Grond

272.187

272.187

Gebouwen

350.454

315.866

622.641

588.053

Verkregen activa gemeente Haarlem

100.000

90.000

Automatiseringsapparatuur

79.965

47.979

802.606

726.032

Financiële vaste activa

Boeterente geldlening Hillegom

11.567

8.907

Vlottende activa

Debiteuren

36.798

44.145

Nog te ontvangen subsidies/exploitatielasten

184.463

214.484

Vooruitbetaalde expl.lasten/projecten

143.738

152.562

Belastingen en premies Soc. Verz.

148.221

112.040

513.220

523.231

Liquide middelen

Rekening courant bank

31.244

112.114

Deposito

4.473.313

4.367.599

Kruisposten

2.244

1.180

4.506.801

4.480.893

5.834.194

5.739.063

Bibliotheek Zuid-Kennemerland

Geconsolideerde Balans

31-12-2016

31-12-2017

Vlottende activa

Algemene Reserve

92.491

92.491

Egalisatiereserve gemeente Haarlem

341.000

341.000

Egalisatiereserve gemeente Heemstede

52.000

52.000

Egalisatiereserve gemeente Bloemendaal

11.451

11.451

Egalisatiereserve gemeente Hillegom

15.000

15.000

Egalisatiereserve gemeente Zandvoort

7.200

7.200

Bestemmingsreserve MVA Haarlem

100.000

90.000

Bestemmingsreserve Opleidingen

43.150

0

Bestemmingsreserve Mobiliteitsbeleid

252.356

143.056

Bestemmingsreserve Stationsbibliotheek

130.000

130.000

Bestemmingsreserve Automatisering

81.097

81.097

Bestemmingsreserve Innovatie

374.294

286.219

Bestemmingsreserve Herinrichting Retail

130.544

130.544

Bestemmingsreserve Collectie

93.189

28.477

1.723.772

1.408.535

Voorzieningen

Voorziening huurdersonderhoud Haarlem

235.482

235.482

Voorziening groot onderhoud

215.331

252.361

450.813

487.843

Langlopende schulden

Gemeente Bloemendaal

125.357

115.714

B.N.G. vestiging Hillegom

279.217

191.109

404.574

306.823

Kortlopende schulden

Crediteuren

638.534

380.537

Vooruitontvangen exploit./subs.baten

1.974.105

2.106.253

Aflossingsverplichtingen

93.133

97.752

Nog te betalen exploitatielasten

148.254

482.948

Nog te betalen salariskosten/vakantiedagen

195.128

200.688

Belastingen en pensioenpremies

205.881

267.684

3.255.035

3.535.862

5.834.194

5.739.063

Staat van Baten en Lasten

In de Staat van Baten en Lasten over 2017 zijn per component de belangrijkste verschillen aangegeven tussen de door de Raad van Toezicht goedgekeurde begroting en de jaarrekening.

Stichting Bibliotheek Zuid-Kennemerland

Geconsolideerde staat van baten en lasten 2017

Rekening 2016

Begroting 2017

Rekening 2017

verschil

v/n

Gebruikersinkomsten

1.276.937

1.286.600

1.305.308

18.708

v

Specifieke dienstverlening

215.843

223.500

331.530

108.030

v

Diverse baten

116.504

83.700

123.134

39.434

v

Subsidies

6.388.819

6.443.100

6.432.144

-10.956

n

8.034.103

8.036.900

8.192.116

155.216

v

Bestuur en organisatie

254.420

246.200

276.794

-30.594

n

Huisvesting

1.394.765

1.397.100

1.348.923

48.177

v

Personeelskosten

4.759.768

4.856.600

5.062.157

-205.557

n

Administratie

113.917

149.800

123.934

25.866

v

Transport

3.353

10.000

7.662

2.338

v

Automatisering

342.847

320.200

290.936

29.264

v

Collectie en media

917.048

884.100

920.900

-36.800

n

Specifieke kosten

40.011

38.500

37.817

683

v

Overige kosten

125.754

134.400

113.479

20.921

v

7.951.883

8.036.900

8.182.602

-145.702

n

82.220

0

9.514

9.514

v

Exploitatieresultaat 2017

9.514

Transitievergoedingen

-109.300

Innovatie

-136.193

Voorjaarsactie Magazijn

-64.712

Herinrichting Schalkwijk

-14.546

Dekking:

Onttrekking Bestemmingsreserve Mobiliteitsbeleid

109.300

Onttrekking Bestemmingsreserve Opleidingen

43.150

Onttrekking Bestemmingsreserve Innovatie

88.075

Onttrekking Bestemmingsreserve Collectie

64.712

Onttrekking Bestemmingsreserve Materiële Vaste Activa

10.000

-315.237

315.237

0

Omvang weerstandsvermogen en risico’s

De gemeente Haarlem heeft de Stichting ook in 2017 ingedeeld in de toezichtcategorie: normaal. Dit houdt in dat er volgens de beschikking éénmaal per jaar ambtelijk en bestuurlijk contact zal plaatsvinden met het oog op de voortgang van de prestaties waarvoor subsidie is verleend. Bij de andere gemeenten is deze risicokwalificatie niet van toepassing. Wel is in de subsidievoorwaarden bepaald dat er structureel ambtelijk en bestuurlijk overleg tussen de gemeenten en de Bibliotheek plaatsvindt. 

De Stichting loopt een aantal risico’s. Ten aanzien van de op de balans opgenomen post Debiteuren van € 44.100 is het risico maximaal 10%. Naar verwachting is daarnaast voor toekomstige afvloeiingskosten personeel een bedrag nodig van maximaal € 400.000 en het risico wordt geschat op 35%.

Het aantal opzeggingen door betalende leden is in 2017 gestabiliseerd, wat een positief effect op de inkomsten uit contributies heeft gehad. Behoud van betalende leden is en blijft een speerpunt van beleid. 

In 2018 is een boetevrij abonnement ingevoerd waarvan een positieve invloed wordt verwacht. Er bestaat een risico dat er massaal gebruik gemaakt wordt van dit aanbod, waardoor de inkomsten uit boetes drastisch zullen dalen. Het effect van dit risico wordt getemperd door de afkoopsom van € 14 per abonnement. Het risico voor de (extra) terugloop van inkomsten uit boetes wordt geschat op € 50.000 met een kans van 50%.

De toenemende ontlezing van papieren boeken en de opkomst van andere manieren van lezen blijft een bedreiging voor het behoud van betalende leden. Het risico wordt geraamd op € 50.000 met een kans van 50%.

Naast bovengenoemde taakstelling van de gemeente Haarlem zijn er in 2017 geen nieuwe taakstellende bezuinigingen aan de Stichting opgelegd. Voor 2018 wordt alleen rekening gehouden met een door de gemeente Haarlem aangekondigde (aanvullende) taakstelling van € 15.000.

Onderwerp

Omvang

Risico/Kans

Mogelijk effect

€ 40.000

10%

€ 4.000

€ 400.000

35%

€ 140.000

€ 100.000

50%

€ 50.000

Saldo

€ 194.000

Het weerstandsvermogen per 31 december 2017 kan als toereikend worden beschouwd.